วินัยและจรรยาบรรณวิชาชีพ: ข้อห้ามปฏิบัติร้ายแรงสำหรับเจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรม (จศป.) ตามระเบียบ พ.ศ. ๒๕๖๓
การรักษามาตรฐานทางวินัยถือเป็นหัวใจสำคัญของการบริหารงานบุคคลในองค์กรสาธารณะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของการศึกษาคณะสงฆ์ ภายใต้ ข้อบังคับคณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม ว่าด้วยการบริหารงานบุคคลการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๓ ได้บัญญัติหมวดว่าด้วยวินัยและการรักษาวินัยไว้อย่างเคร่งครัด
เพื่อกำกับดูแลความประพฤติของ “เจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรม (จศป.)” ให้เป็นไปตามครรลองที่ถูกต้อง บทความนี้จะจำแนก “ข้อห้ามปฏิบัติ” (Prohibitions) สำคัญตามข้อ ๓๙ ที่บุคลากรต้องยึดถือปฏิบัติเพื่อมิให้เกิดการกระทำผิดวินัย
๑. ข้อห้ามด้านคุณธรรม จริยธรรม และความประพฤติ จศป. ในฐานะบุคลากรที่ทำงานใกล้ชิดกับพระพุทธศาสนา จำเป็นต้องดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดี โดยกฎหมายกำหนดข้อห้ามที่เกี่ยวข้องกับจริยวัตรและการปฏิบัติตนต่อผู้อื่น ดังนี้:
- การพิทักษ์ศรัทธา: ห้ามกระทำการใด ๆ อันเป็นลักษณะของการลบหลู่ดูหมิ่นพระรัตนตรัย ซึ่งถือเป็นสรณะสูงสุด
- มาตรฐานการปฏิบัติงาน: ห้ามประมาทเลินเล่อในหน้าที่ราชการ อันอาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทางราชการ
- มนุษยสัมพันธ์และจริยธรรมองค์กร: ห้ามกระทำการอันเป็นการกลั่นแกล้ง กดขี่ ข่มเหงผู้ร่วมงาน รวมถึงห้ามล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศไม่ว่าจะในรูปแบบใด
- การให้บริการประชาชน: ห้ามแสดงกิริยาดูหมิ่น เหยียดหยาม หรือกดขี่ข่มเหงประชาชนผู้มาติดต่อราชการ ซึ่งสะท้อนถึงภาพลักษณ์ขององค์กร
๒. ข้อห้ามด้านระเบียบปฏิบัติและสายการบังคับบัญชา เพื่อรักษาความเป็นระเบียบเรียบร้อยในระบบบริหารราชการ กฎหมายได้กำหนดข้อห้ามที่เกี่ยวข้องกับความซื่อสัตย์และลำดับชั้นการบังคับบัญชา:
- ความซื่อสัตย์ในการรายงาน: ห้ามรายงานเท็จต่อผู้บังคับบัญชา ทั้งนี้รวมถึงการเจตนา “ปกปิดข้อเท็จจริง” ที่ควรต้องแจ้งให้ทราบ ซึ่งถือเป็นความผิดเทียบเท่าการรายงานเท็จ
- การเคารพสายการบังคับบัญชา: ห้ามปฏิบัติงานข้ามผู้บังคับบัญชาเหนือตน (Bypassing Chain of Command) เว้นแต่ได้รับคำสั่งโดยตรงจากผู้บังคับบัญชาที่สูงขึ้นไปอีกชั้นหนึ่ง หรือได้รับอนุญาตเป็นกรณีพิเศษ
๓. ข้อห้ามด้านผลประโยชน์ทับซ้อน (Conflict of Interest) เพื่อป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบ กฎหมายได้วางกรอบป้องกันการแสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบไว้ดังนี้:
- การใช้อำนาจในทางมิชอบ: ห้ามอาศัยหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้ตำแหน่งหน้าที่ของตนเพื่อแสวงหาประโยชน์ส่วนตนหรือพวกพ้อง
- ความเป็นกลางและความโปร่งใส: ห้ามกระทำการใด ๆ ที่มีลักษณะหาผลประโยชน์อันนำไปสู่ความสูญเสียความเที่ยงธรรม ทำลายเกียรติศักดิ์ของตำแหน่ง หรือสร้างความเสียหายต่อส่วนงานการศึกษาพระปริยัติธรรม (สศป.)
- สถานะทางธุรกิจ: ห้ามดำรงตำแหน่งเป็นกรรมการผู้จัดการหรือผู้จัดการในห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทจำกัด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจาก สศป. อย่างเป็นทางการ
บทสรุปและบทลงโทษ การฝ่าฝืนข้อห้ามปฏิบัติข้างต้นถือเป็น “การกระทำผิดวินัย” ซึ่งมีบทลงโทษบัญญัติไว้ ๕ สถาน ตามความร้ายแรงของการกระทำ ได้แก่ ภาคทัณฑ์, ตัดเงินเดือน, ลดเงินเดือน, ปลดออก, และไล่ออก โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากการฝ่าฝืนนั้นก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงต่อหน่วยงาน จะถูกพิจารณาเป็น “ความผิดวินัยอย่างร้ายแรง” ซึ่งมีโทษสูงสุดถึงขั้นพ้นจากหน้าที่ราชการ ดังนั้น จศป. ทุกท่านจึงพึงตระหนักและรักษาวินัยเหล่านี้ไว้อย่างเคร่งครัด
