พระปริยัตินิเทศก์: กลไกสำคัญในการขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาคณะสงฆ์
พระปริยัตินิเทศก์: กลไกสำคัญในการขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาคณะสงฆ์
ในการบริหารจัดการการศึกษาของคณะสงฆ์ไทย “พระปริยัตินิเทศก์” ถือเป็นบุคลากรที่มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการรักษามาตรฐานและยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนพระปริยัติธรรม บทความนี้จะนำเสนอสาระสำคัญเกี่ยวกับนิยาม บทบาทหน้าที่ และสถานภาพทางกฎหมายของพระปริยัตินิเทศก์ เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องต่อโครงสร้างการบริหารงานบุคคลภายใต้ระบบการศึกษาพระปริยัติธรรม
๑. นิยามและความสำคัญ
พระปริยัตินิเทศก์ หมายถึง พระภิกษุผู้ได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ในการ “นิเทศ” หรือกำกับดูแลติดตามผลการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรม โดยทำหน้าที่เป็นเสมือนที่ปรึกษาทางวิชาการ ให้การช่วยเหลือและแนะนำครูผู้สอน รวมถึงเป็นกลไกหลักในการสนองงานของเจ้าคณะจังหวัดในภารกิจที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาของคณะสงฆ์ในพื้นที่รับผิดชอบ
๒. ภาระหน้าที่หลัก (Key Responsibilities)
บทบาทของพระปริยัตินิเทศก์มิได้จำกัดอยู่เพียงการตรวจเยี่ยม แต่ครอบคลุมมิติการพัฒนาคุณภาพการศึกษาใน ๔ ด้านหลัก ดังนี้
- การนิเทศการศึกษา (Educational Supervision): ปฏิบัติหน้าที่ในการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมในพื้นที่ เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด
- การให้คำปรึกษาและแนะนำ (Mentoring & Coaching): ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงทางวิชาการ ให้คำแนะนำแก่ครูสอนพระปริยัติธรรม ทั้งในด้านเทคนิคการสอนและการบริหารจัดการชั้นเรียน
- การพัฒนาคุณภาพการศึกษา (Educational Development): มีบทบาทในการส่งเสริม สนับสนุน และนำเสนอแนวทางใหม่ๆ เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาพระปริยัติธรรมให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
- การสนองงานคณะสงฆ์ (Administrative Support): ปฏิบัติหน้าที่สนองงานเจ้าคณะจังหวัดและคณะสงฆ์ โดยเฉพาะในมิติด้านการขับเคลื่อนนโยบายการศึกษาลงสู่การปฏิบัติ
๓. สถานภาพตามกฎหมาย: ความเป็น “จศป.”
ในทางกฎหมายและระเบียบปฏิบัติ พระปริยัตินิเทศก์มีสถานะเป็น เจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรม (จศป.) อย่างเป็นทางการ เนื่องจากเป็นผู้ปฏิบัติงานประจำในสังกัด ศูนย์พระปริยัตินิเทศก์แห่งคณะสงฆ์ ซึ่งเป็นหน่วยงานภายใต้โครงสร้างของสำนักงานการศึกษาพระปริยัติธรรม (สศป.) และได้รับค่าตอบแทนจากงบประมาณแผ่นดินตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง
๔. การจำแนกประเภทตำแหน่ง
เมื่อพิจารณาตามลักษณะงานในระบบ จศป. ตำแหน่งพระปริยัตินิเทศก์ถูกจัดอยู่ในประเภท “ผู้สนับสนุนการศึกษา” โดยมีรายละเอียดดังนี้
- ขอบเขตงาน: มุ่งเน้นการให้บริการทางวิชาการและปฏิบัติงานที่เกี่ยวเนื่องกับกระบวนการจัดการเรียนการสอน (มิใช่ผู้สอนโดยตรง แต่เป็นผู้สนับสนุนให้การสอนมีประสิทธิภาพ)
- ภารกิจหลัก: รับผิดชอบงานด้านการนิเทศ (Supervision) เพื่อประกันคุณภาพการศึกษา
- สังกัด: ศูนย์พระปริยัตินิเทศก์แห่งคณะสงฆ์ (หนึ่งในสี่ส่วนงานหลักของ สศป.)
บทสรุป
โดยสรุปแล้ว พระปริยัตินิเทศก์ เปรียบได้กับ “ศึกษานิเทศก์” ในระบบการศึกษาขั้นพื้นฐานของภาครัฐ โดยทำหน้าที่เป็นกลไกตรวจสอบ ส่งเสริม และสนับสนุนงานวิชาการ เพื่อให้มั่นใจว่าการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมของคณะสงฆ์จะดำเนินไปอย่างมีคุณภาพและบรรลุวัตถุประสงค์สูงสุดของหลักสูตร
