มาตรฐานการประเมินผลและเกณฑ์การตัดสินการสอบธรรมศึกษา: หลักเกณฑ์สู่ความสำเร็จในการวัดผลระดับชาติ
หลักเกณฑ์การประเมินผลและเกณฑ์การตัดสินการสอบธรรมศึกษา
การสอบธรรมศึกษาถือเป็นกระบวนการวัดผลความรู้ทางพระพุทธศาสนาในระดับชาติที่มีมาตรฐานชัดเจน เพื่อให้การประเมินผลเป็นไปอย่างยุติธรรมและสะท้อนถึงความรู้ความสามารถของผู้เข้าสอบในทุกมิติ สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงจึงได้กำหนดเกณฑ์การตัดสินผลการสอบผ่านไว้ดังนี้:
๑. โครงสร้างรายวิชาและการทดสอบ
ในการสอบธรรมศึกษาทุกระดับชั้น ผู้เข้าสอบจะต้องเข้ารับการทดสอบรวมทั้งสิ้น ๔ รายวิชา โดยแบ่งช่วงเวลาการสอบดังนี้
- ภาคเช้า: วิชาเรียงความแก้กระทู้ธรรม (รูปแบบอัตนัย/เขียนตอบ)
- ภาคบ่าย: วิชาภาคความรู้ ๓ รายวิชา (รูปแบบปรนัย/เลือกตอบ) ได้แก่ วิชากระทู้ธรรม, วิชาพุทธประวัติ (หรืออนุพุทธประวัติ/พุทธานุพุทธประวัติ ตามระดับชั้น) และวิชาวินัย
๒. เกณฑ์คะแนนและการตัดสินผลสอบผ่าน
การประเมินผลจะใช้เกณฑ์คะแนนเต็มรวมทุกรายวิชาเป็นฐาน โดยมีเงื่อนไขสำคัญ ๒ ประการที่ผู้เข้าสอบต้องบรรลุจึงจะถือว่า “สอบผ่าน”
- เกณฑ์คะแนนรวม (Aggregate Score): ผู้เข้าสอบต้องได้รับคะแนนรวมจากทั้ง ๔ รายวิชา ไม่ต่ำกว่า ๒๐๐ คะแนน จากคะแนนเต็มทั้งหมด ๔๐๐ คะแนน (วิชาละ ๑๐๐ คะแนน)
- เกณฑ์คะแนนรายวิชา (Minimum Subject Score): ในแต่ละรายวิชา ผู้เข้าสอบต้องได้รับคะแนน ไม่ต่ำกว่า ๒๕ คะแนน
๓. เงื่อนไขสำคัญที่ควรระวัง
ระเบียบการสอบมีข้อกำหนดที่เคร่งครัดเรื่องความสมดุลของความรู้ในแต่ละวิชา กล่าวคือ หากผู้เข้าสอบมีคะแนนรวมถึง ๒๐๐ คะแนน แต่มีรายวิชาใดวิชาหนึ่งได้รับคะแนนต่ำกว่า ๒๕ คะแนน จะถือว่า “สอบตก” ทันที ทั้งนี้เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ที่สอบผ่านมีความรู้พื้นฐานในทุกวิชาอย่างครบถ้วน ไม่เอนเอียงไปเพียงวิชาใดวิชาหนึ่ง
บทวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบ: อุปมาแห่งความสมดุล “โต๊ะ ๔ ขา”
เพื่อให้เห็นภาพหลักเกณฑ์การประเมินผลได้อย่างชัดเจน การสอบธรรมศึกษาเปรียบเสมือนการประคอง “โต๊ะที่มีขา ๔ ข้าง” ซึ่งเป็นตัวแทนของทั้ง ๔ รายวิชา การที่โต๊ะจะสามารถตั้งอยู่อย่างมั่นคงและใช้งานได้ (สอบผ่าน) นั้น จำเป็นต้องอาศัยเงื่อนไขดังนี้
๑. ความสูงมาตรฐาน: ความสูงโดยรวมของขาโต๊ะต้องได้ระดับที่กำหนด (คะแนนรวมต้องถึง ๒๐๐ คะแนน)
๒. ความสมดุลของโครงสร้าง: ขาโต๊ะทุกข้างต้องมีความยาวที่เพียงพอจะรับน้ำหนักได้ หากมีขาใดขาหนึ่งสั้นเกินไปจนผิดส่วน (คะแนนรายวิชาต่ำกว่า ๒๕ คะแนน) แม้ขาข้างอื่นจะยาวหรือแข็งแรงเพียงใด โต๊ะตัวนั้นย่อมเอียงและล้มลงในที่สุด
หลักเกณฑ์นี้จึงสะท้อนให้เห็นว่า มาตรฐานการศึกษาพระปริยัติธรรมมุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีความรู้ที่ครอบคลุมและสมดุล ทั้งในเชิงวิชาการ (ปรนัย) และเชิงทักษะการเรียบเรียงถ่ายทอดธรรมะ (อัตนัย) เพื่อความมั่นคงแห่งปัญญาอย่างแท้จริง
