เจาะลึกโครงสร้างและบทบาท “สำนักแม่กองธรรมสนามหลวงประจำหน”: กลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการศึกษาคณะสงฆ์ส่วนภูมิภาค
การปฏิรูปการศึกษาพระปริยัติธรรมในยุคปัจจุบัน มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการบริหารงานครั้งสำคัญ เพื่อให้เกิดความคล่องตัวและมีประสิทธิภาพในการจัดการศึกษาทั่วประเทศ หนึ่งในหน่วยงานสำคัญที่เกิดขึ้นตาม พ.ร.บ.การศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒ คือ “สำนักแม่กองธรรมสนามหลวงประจำหน”
บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักกับที่มา โครงสร้าง และอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานนี้ ซึ่งเปรียบเสมือน “แขนขา” ของแม่กองธรรมสนามหลวงในส่วนภูมิภาค
ที่มาและกฎหมายรองรับ
สำนักแม่กองธรรมสนามหลวงประจำหน เป็นหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นตาม ข้อบังคับคณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม ว่าด้วยโครงสร้างการบริหารงานและการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรม และสถานศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๓ ซึ่งออกโดยอาศัยอำนาจตามความใน มาตรา ๑๒ (๘) แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒
การจัดตั้งหน่วยงานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อกระจายอำนาจการบริหารจัดการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรม จากส่วนกลางลงสู่ส่วนภูมิภาค เพื่อให้การดำเนินงานมีความรวดเร็ว คล่องตัว และสอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่
การแบ่งส่วนงานในส่วนภูมิภาค
ตามประกาศแม่กองธรรมสนามหลวง (ฉบับที่ ๑) เรื่อง หน้าที่และอำนาจของส่วนงานในสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง ได้กำหนดให้มีการบริหารงานส่วนภูมิภาค โดยจัดตั้ง สำนักแม่กองธรรมสนามหลวงประจำหน ขึ้น ๕ แห่ง ได้แก่:
- ประจำหนกลาง
- ประจำหนเหนือ
- ประจำหนตะวันออก
- ประจำหนใต้
- ประจำคณะธรรมยุต
โครงสร้างและอำนาจหน้าที่
สำนักแม่กองธรรมสนามหลวงประจำหนแต่ละแห่ง มีโครงสร้างการบริหารงานภายในที่ชัดเจน เพื่อรองรับภารกิจต่างๆ โดยแบ่งออกเป็น ๓ กองหลัก ดังนี้
๑. กองบริหารงานทั่วไป
ทำหน้าที่เปรียบเสมือน “แม่บ้าน” ของสำนักฯ ประจำหน รับผิดชอบงานธุรการและสนับสนุนการทำงานทั้งหมด ประกอบด้วยกลุ่มงานย่อย ได้แก่
- กลุ่มงานบริหารงานทั่วไป: ดูแลงานสารบรรณ เอกสาร งานรัฐพิธี ศาสนพิธี และการประสานงานต่างๆ
- กลุ่มงานบริหารงานบุคคล: รับผิดชอบงานบุคลากรในสังกัด ตั้งแต่การสรรหา บรรจุแต่งตั้ง ประเมินผล พัฒนา ไปจนถึงงานวินัยและสวัสดิการ
- กลุ่มงานการเงิน บัญชี และพัสดุ: ดูแลการเบิกจ่ายงบประมาณ จัดทำบัญชี การเงิน และบริหารจัดการพัสดุ อาคารสถานที่ ให้เป็นไปตามระเบียบ
๒. กองนโยบายและแผนการจัดการศึกษา
ทำหน้าที่เป็น “สมอง” ในการวางแผนและทิศทางการศึกษาในระดับหน ประกอบด้วยกลุ่มงานย่อย ได้แก่
- กลุ่มงานนโยบาย แผนงาน และงบประมาณ: วิเคราะห์และจัดทำแผนยุทธศาสตร์ แผนพัฒนาการศึกษา และคำของบประมาณของสำนักเรียน/สำนักศาสนศึกษาในเขตหนที่รับผิดชอบ
- กลุ่มงานติดตามและประเมินผล: ติดตามและประเมินผลการดำเนินงานตามแผนงาน/โครงการ การใช้จ่ายงบประมาณ รวมถึงการบริหารความเสี่ยง
๓. กองวิชาการและมาตรฐานการศึกษา
ทำหน้าที่เป็น “หัวใจ” ในการขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษา ประกอบด้วยกลุ่มงานย่อย ได้แก่
- กลุ่มงานวิชาการ มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา: จัดทำแผนวิชาการ ส่งเสริมการพัฒนาสื่อการเรียนการสอน กำกับดูแลงานวิชาการ และงานประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาในสังกัด
- กลุ่มงานทะเบียน สถิติ วัดผลและประเมินผล: ดูแลระบบทะเบียนนักเรียน สถิติข้อมูลผู้สอบ ดำเนินการเกี่ยวกับการวัดผลประเมินผล การจัดสอบธรรมสนามหลวง และการแก้ไขข้อมูลหลักฐานต่างๆ
- กลุ่มกิจการผู้เรียน: ส่งเสริมพัฒนาศักยภาพผู้เรียนด้านความรู้ คุณธรรม จริยธรรม ดูแลงานทุนการศึกษาและสวัสดิการผู้เรียน
บทสรุป
สำนักแม่กองธรรมสนามหลวงประจำหน คือกลไกสำคัญที่เชื่อมโยงนโยบายจากส่วนกลางลงสู่การปฏิบัติในระดับพื้นที่ การมีโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ที่ชัดเจนเช่นนี้ จะช่วยให้การบริหารจัดการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรม มีประสิทธิภาพ ทั่วถึง และสามารถยกระดับคุณภาพการศึกษาของคณะสงฆ์ไทยให้ก้าวหน้าอย่างยั่งยืน
