หลักเกณฑ์การขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมาสำหรับวัดตั้งใหม่: เงื่อนไขและข้อยกเว้นที่ควรรู้
การได้รับพระราชทาน “วิสุงคามสีมา” ถือเป็นขั้นตอนสำคัญยิ่งสำหรับวัดในประเทศไทย เพราะเป็นการได้รับพระราชทานเขตที่ดินเฉพาะส่วนเพื่อใช้เป็นที่ตั้งของอุโบสถ ทำให้วัดนั้นมีความสมบูรณ์ตามพระธรรมวินัยและกฎหมาย อย่างไรก็ตาม สำหรับวัดที่เพิ่งได้รับการสร้างและตั้งขึ้นใหม่ มักมีคำถามว่า “จะสามารถขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมาได้ทันทีเลยหรือไม่?”
บทความนี้จะช่วยสรุปหลักเกณฑ์ตามกฎกระทรวงและระเบียบปฏิบัติของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ เพื่อเป็นแนวทางที่ถูกต้องสำหรับเจ้าอาวาสและผู้ที่เกี่ยวข้องครับ
เงื่อนไขพื้นฐานในการยื่นคำขอ
โดยปกติแล้ว วัดที่ตั้งขึ้นใหม่จะยังไม่สามารถขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมาได้ทันที แต่จะต้องมีคุณสมบัติเบื้องต้นครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ ดังนี้
- สถานะทางกฎหมาย: ต้องเป็นวัดที่ได้รับอนุญาตให้สร้างและตั้งวัดโดยถูกต้อง และมีชื่อปรากฏในทะเบียนวัดของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติเรียบร้อยแล้ว
- หลักฐานด้านอาคารสถาน: ต้องมีการก่อสร้างอาคารเสนาสนะเป็นหลักฐานถาวรเพียงพอสำหรับพระภิกษุพำนักและปฏิบัติศาสนกิจ
- สิทธิในที่ดิน: ที่ดินที่ตั้งวัดต้องเป็นกรรมสิทธิ์ของวัดโดยสมบูรณ์ (มีโฉนดที่ดินหรือ น.ส. 3 ก. ในนามวัด) หรือได้รับหนังสืออนุญาตให้ใช้ที่ดินจากหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องอย่างถูกต้องตามกฎหมาย
หลักเกณฑ์ด้านระยะเวลาและจำนวนพระภิกษุ
ตามระเบียบปฏิบัติทั่วไป วัดที่จะยื่นขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมาได้นั้น จะต้องเข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่ง ดังต่อไปนี้
- กรณีทั่วไป (หลักเกณฑ์ 5 ปี): วัดจะต้องมีพระภิกษุอยู่จำพรรษาติดต่อกันเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 5 ปี และในแต่ละปีต้องมีพระภิกษุไม่น้อยกว่า 5 รูป
- ข้อยกเว้นพิเศษ (กรณีสร้างอุโบสถเสร็จสิ้น): หากวัดดำเนินการก่อสร้างอุโบสถเสร็จเรียบร้อยและมั่นคงถาวรแล้ว เงื่อนไขเรื่องระยะเวลา 5 ปีจะได้รับยกเว้น หมายความว่าหากสร้างอุโบสถเสร็จเร็ว แม้จะตั้งวัดมาไม่ถึง 5 ปี ก็สามารถดำเนินการยื่นคำขอได้ทันที
สรุปสาระสำคัญ
ความเข้าใจที่ว่าต้องรอให้ครบ 5 ปีจึงจะขอวิสุงคามสีมาได้นั้น ถูกต้องเพียงครึ่งเดียว เพราะกฎหมายเปิดช่องให้สำหรับวัดที่มีความพร้อมด้านอาคารถาวรวัตถุ (อุโบสถ) โดยเฉพาะ
- หากยังไม่มีอุโบสถ: ต้องรอให้ครบ 5 ปี และมีพระภิกษุครบตามจำนวนที่กำหนด
- หากสร้างอุโบสถเสร็จแล้ว: สามารถยื่นเรื่องขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมาได้ทันที โดยไม่ต้องรอให้ครบกำหนดเวลา 5 ปี
การเตรียมเอกสารสิทธิ์ที่ดินให้พร้อมและการเร่งดำเนินการสร้างอุโบสถให้เป็นรูปธรรม จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้วัดได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาได้รวดเร็วยิ่งขึ้นครับ
