แฟ้มธรรม ตอนที่ ๓๔: หมดเวลาสายชิล! ประกาศปี ๒๔๖๒ สั่ง “อัปเกรดเกณฑ์สอบ” ใครตกวิชาหนึ่ง ต้องเทพวิชาอื่นถึงจะรอด!
ในยุคแรกๆ การสอบนักธรรมมี “ตัวช่วย” สำคัญที่เรียกว่า “วิธีเฉลี่ยคะแนน” ซึ่งช่วยให้พระเณรที่สอบตกบางวิชา ยังมีสิทธิ์สอบผ่านได้ถ้าวิชาอื่นทำคะแนนได้ดี (The Carry System)
แต่เมื่อถึงปี พ.ศ. ๒๔๖๒ การศึกษาแพร่หลายไปมากแล้ว สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงมองว่าเกณฑ์เดิมนั้น “ง่ายเกินไป” (เช่น สอบ 4 วิชา ตกไปตั้ง 2 วิชา แต่ถ้าอีก 2 วิชาได้เต็ม ก็ยังให้ผ่าน) จึงทรงออกประกาศฉบับนี้เพื่อ “รัดเข็มขัด” มาตรฐานให้ตึงเปรี๊ยะ!
📊 เจาะลึกเกณฑ์ใหม่ (Hard Mode):
- คนที่สอบได้ทุกวิชา: รอดตัวไป! ขอแค่คะแนนผ่านเกณฑ์ขั้นต่ำ (คาบเส้น) ก็ถือว่าสอบได้ทันที
- คนที่สอบตกบางวิชา (ต้องใช้ระบบเฉลี่ย): ชีวิตจะยากขึ้นมาก!
- นักธรรม (๔ วิชา): ถ้าคุณสอบตกวิชาใดวิชาหนึ่ง แล้วหวังจะเอาคะแนนวิชาอื่นมาโปะ… คะแนนรวมของคุณต้อง “สูงปรี๊ด” (ต้องได้คะแนนรวมเกินเกณฑ์จำกัดไปถึง ๘ คะแนน) ถึงจะยอมให้ผ่าน
- บาลีประโยค ๓ (๓ วิชา): เช่นเดียวกัน ถ้าจะใช้ระบบเฉลี่ยช่วย คะแนนรวมต้องเกินเกณฑ์ไปถึง ๖ คะแนน
- สรุปง่ายๆ: กฎนี้ออกมาเพื่อบอกว่า “อย่าหวังพึ่งระบบเฉลี่ยถ้าไม่แน่จริง” ทางที่ดีที่สุดคือตั้งใจสอบให้ผ่านทุกวิชา อย่าให้ตกเลยจะดีกว่า!
เอกสารต้นฉบับ (The Original Archive)
📜 เอกสารจดหมายเหตุ: พระดำรัสสั่งเรื่องเฉลี่ยคะแนน (ข้อความด้านล่างนี้ เป็นการคัดลอกอักขระวิธีตามต้นฉบับเดิมทุกประการ)
เอกสารจดหมายเหตุ: พระดำรัสสั่งเรื่องเฉลี่ยคะแนน
ที่ ๑/๒๔๖๒ พระดำรัสสั่งเรื่องเฉลี่ยคะแนน
สมเด็จพระมหาสมณะ กรมพระยาวชิรญาณวโรรส มีพระดำรัสว่า วิธีเฉลี่ยคะแนนที่ใช้อยู่ตามพระดำรัสสั่งที่ ๑/๒๔๕๖ นั้น ผู้สอบความรู้ ๔ อย่าง ตก ๒ อย่าง ได้คะแนนเต็ม ๓ อีกสองอย่าง ยังเป็นอันได้ บัดนี้ การเรียนธรรม แพร่หลายแล้ว สมควรรัดวิธีเฉลี่ยคะแนนเข้าอีก ในการสอบความรู้ประจำศก ๒๔๖๒ นี้แลต่อไป ผู้สอบประโยคนักธรรมไม่ได้ครบทุกอย่าง จะต้องกำหนดการได้หรือการตกด้วยเฉลี่ยคะแนน เมื่อเฉลี่ยคะแนนแล้ว มีคะแนนได้มากกว่าคะแนนจำกัด สำหรับความรู้ ๔ อย่าง เกิน ๘ คะแนน จึงเป็นเกณฑ์ได้ เท่าคะแนนจำกัดหรือต่ำกว่านั้น เป็นเกณฑ์ตก ฯ ส่วนผู้สอบได้ครบทุกอย่างไม่ต้องเฉลี่ยคะแนน มีคะแนนได้เท่าคะแนนจำกัด ก็เป็นได้ ฯ เมื่อรัดวิธีเฉลี่ยคะแนนสำหรับประโยคนักธรรมแล้ว วิธีเฉลี่ยคะแนนสำหรับบาลีประโยค ๓ ก็ให้รัดเข้าอย่างเดียวกัน เป็นแต่สำหรับความรู้ ๓ อย่าง เกิน ๖ คะแนน เป็นเกณฑ์ได้ ส่วนผู้สอบได้ครบทุกอย่าง มีคะแนนได้เพียง ๖ ก็เป็นได้ ฯ ให้ยกวิธีเฉลี่ยคะแนนในพระดำรัสที่ ๑/๒๔๕๖ นั้นเสีย ฯ
มีพระดำรัสสั่งไว้ ณ วันที่ ๗ เมษายน พ.ศ. ๒๔๖๒ ฯ
(ลงพระนาม) กรม-วชิรญาณวโรรส
(แถลงการณ์พระสงฆ์ เล่ม ๗ พ.ศ. ๒๔๖๒. หน้า ๖๗.)
