แฟ้มธรรม ตอนที่ ๔๔: เก่งแค่ไหนก็สอบตก! ถ้า “มารยาทแย่” (กฎเหล็กปี ๒๔๖๘)
ในการสอบยุคปัจจุบัน เราอาจกังวลเรื่องการลอกข้อสอบหรือทุจริต แต่ย้อนกลับไปเมื่อ ๑๐๐ ปีก่อน ในสมัยรัชกาลที่ ๖ ย่างเข้า ๗ ปัญหาใหญ่ในการสอบนักธรรมกลับเป็นเรื่องของ “มารยาท”
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ (เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศ กรมหมื่นชินวรสิริวัฒน์) ได้ออกประกาศเตือนสติผู้เข้าสอบว่า การเรียนบาลีหรือนักธรรมนั้น ไม่ใช่แค่เพื่อความรู้ แต่เพื่อ “ขัดเกลากิริยามารยาท” (จรรยา) ให้งดงามสมเป็นสมณะ
ประกาศฉบับนี้ระบุ “มาตรการขั้นเด็ดขาด” เอาไว้ว่า ต่อให้ทำข้อสอบได้คะแนนดีแค่ไหน แต่ถ้าแสดงกิริยา “กร่าง-หยาบคาย-รุกราน” ใส่กรรมการคุมสอบ… ข้อสอบนั้นจะไม่ถูกตรวจ และปรับตกทันที!
🚫 กฎเหล็กสนามสอบ (พ.ศ. ๒๔๖๘):
- เป้าหมาย: การสอบมีไว้เพื่อฝึกมารยาทและความประพฤติ (สัมมาปฏิบัติ) ไม่ใช่แค่ทดสอบความจำ
- ข้อห้าม: ห้ามฝ่าฝืนระเบียบ, ห้ามแสดงอาการหยาบหยาม, ห้ามรุกรานหรือเสียดสีเจ้าหน้าที่คุมสอบ
- บทลงโทษ: หากพบผู้กระทำผิด จะถือว่าสอบตกทันที โดย “ไม่สมควรให้กรรมการตรวจใบตอบ” (ตัดสิทธิ์การตรวจคะแนน)
(The Archive: เอกสารต้นฉบับ) 📜 สำเนาเอกสารจดหมายเหตุ เรื่อง: ประกาศแก่นักเรียนผู้สอบนักธรรมแลบาลี
สำเนาเอกสารจดหมายเหตุ เรื่อง: ประกาศแก่นักเรียนผู้สอบนักธรรมแลบาลี
“ให้ทราบทั่วกันว่า
การจัดตั้งหลักสูตรนักธรรมแลบาลี… ก็เพื่อบำรุงการศึกษาเล่าเรียนของภิกษุสามเณรให้เจริญรุ่งเรืองแพร่หลาย เป็นการเกื้อกูลสัมมาปฏิบัติอบรมมารยาทกายวาจาอัธยาศัย ให้ประณีตงดงามเรียบร้อยน่าเลื่อมใส…
นักเรียนทุกรูปควรทำความสำคัญในจรรยาให้มาก ตั้งใจระวังรักษากิริยาอัชฌาสัยให้สงบเสงี่ยม สมแก่ความเป็นภิกษุสามเณร เมื่อเข้าในที่ประชุมสอบ อย่าฝ่าฝืนระเบียบสนามหรือแสดงอาการหยาบหยามต่อผู้ดูแลรักษาการณ์ตามหน้าที่…
ถ้ารูปใดจงใจฝ่าฝืนระเบียบด้วยไม่ละอาย หรือแสดงกิริยาหยาบคายรุกรานเสียดสีต่อเจ้าหน้าที่ผู้ดูแลอันเป็นการเสื่อมเสียน่าตำหนิ จะรวมกายวจีสมาจารที่ไม่ดีของรูปนั้นเข้าในจำนวนตก ยังไม่สมควรให้กรรมการตรวจ ฯ“
ประกาศแต่วันที่ ๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๖๘ (ลงพระนาม) กรมหมื่นชินวรสิริวัฒน์
(อ้างอิง: แถลงการณ์คณะสงฆ์ เล่ม ๑๓ พ.ศ. ๒๔๖๘. หน้า ๖๗๘.)
