Category: จดหมายเหตุธรรมสนามหลวง

คุณเคยสงสัยไหมว่า ทำไมการสอบนักธรรมถึงเข้มงวดนัก? เรื่องนี้มีที่มา… ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. ๒๔๕๗ การสอบในสนามหลวงเริ่มวุ่นวาย เมื่อผู้เข้าสอบมีจำนวนมากเกินไป แถมบางรูปความรู้ยังไม่แน่นพอ แต่ที่พีคที่สุดคือ “พฤติกรรมของผู้สอบตก”

ทุกวันนี้ใครเข้าห้องสอบก็ต้องแข่งกับเวลาใช่ไหมครับ? แต่เชื่อหรือไม่ว่า… ในยุคแรกของการสอบสนามหลวง “ไม่มีการจับเวลา”!

ในการเรียนบาลีประโยค ๕ ปัจจุบัน เราคุ้นเคยกับคัมภีร์ มังคลัตถทีปนี แต่หากย้อนไปเมื่อร้อยกว่าปีก่อน ตำราที่ใช้สอบคือ “สารัตถสังคหะ”

มหาเปรียญทั้งหลายทราบหรือไม่? ว่าในอดีตการสอบ “เปรียญธรรม ๓ ประโยค” นั้น ไม่ได้สอบแบบที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน (ที่ต้องสอบแปล, สัมพันธ์, และไวยากรณ์) แต่เป็นการเน้น “แปล” ล้วนๆ!

ปัจจุบันใครที่บวชเรียนก็ต้องสอบ “นักธรรมชั้นตรี” เป็นด่านแรกใช่ไหมครับ? แต่ทราบหรือไม่ว่า… เมื่อร้อยปีก่อน คำว่านักธรรมชั้นตรี ยังไม่มี!

เคยสงสัยไหมว่า… ทำไมในหลักสูตรนักธรรม ถึงมีหมวดวิชา “คิหิปฏิบัติ” (ข้อปฏิบัติสำหรับคฤหัสถ์) ที่ว่าด้วยเรื่องการครองเรือน การคบมิตร หรือหน้าที่ของสามีภรรยา? ทั้งที่พระสงฆ์เป็นผู้สละโลกแล้ว?

เคยสงสัยไหมว่า การสอบไล่ของพระสงฆ์หรือนักเรียนเมื่อร้อยปีก่อน เขาตัดเกรดกันอย่างไร? ในยุคที่ยังไม่มีคอมพิวเตอร์ ไม่มีปรนัย (กากบาท) มีแต่ข้อเขียนล้วนๆ…