Category: เรื่องสอบธรรม

ในปีพุทธศักราช ๒๕๓๓ สังคมไทยและกรุงเทพมหานครมีการขยายตัวทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างรวดเร็ว บริบทดังกล่าวส่งผลให้มีผู้สนใจเข้าสอบธรรมสนามหลวงเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมากจนแตะระดับแสนรูป/คน สถานการณ์นี้ถือเป็นโจทย์สำคัญในการบริหารจัดการพื้นที่และบุคลากรเพื่อให้การสอบดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพและธำรงไว้ซึ่งมาตรฐาน ภายใต้การนำของพระสุธรรมาธิบดี (ในขณะนั้น) สนามหลวงแผนกธรรมจึงได้วางรากฐานการบริหารจัดการด้วยการจัดแบ่งพื้นที่สอบในกรุงเทพมหานครออกเป็น ๒๗ กลุ่มสนามสอบหลัก เพื่อสร้างเอกภาพในการกำกับดูแลให้ครอบคลุมทั่วเขตพระนครและปริมณฑล

ในช่วงทศวรรษ ๒๕๓๐ สังคมไทยได้ก้าวเข้าสู่กระแสการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างรวดเร็ว ในขณะเดียวกัน มิติทางด้านการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรมก็ได้ปรากฏพลวัตสำคัญ โดยเฉพาะในปีพุทธศักราช ๒๕๓๓ ซึ่งถือเป็นหมุดหมายสำคัญทางประวัติศาสตร์การศึกษาสงฆ์ไทย เมื่อสถิติผู้สมัครสอบ “ธรรมศึกษา” มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ สะท้อนให้เห็นถึงความสำเร็จในการขยายโอกาสทางการศึกษาพระพุทธศาสนาจากขอบเขตของบรรพชิตสู่สาธารณชนในวงกว้าง

พุทธศักราช ๒๕๓๓ ถือเป็นห้วงเวลาสำคัญทางประวัติศาสตร์การศึกษาของคณะสงฆ์ไทย โดย วัดราชาธิวาสวิหาร เขตดุสิต ได้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการบริหารงานของ สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง ภายใต้การนำของ พระสุธรรมาธิบดี (แม่กองธรรมสนามหลวงในขณะนั้น) สถานที่แห่งนี้มิได้เป็นเพียงศาสนสถานสำคัญ แต่ยังทำหน้าที่เป็นกองบัญชาการหลักในการขับเคลื่อนระบบการสอบวัดผลความรู้พระปริยัติธรรมแผนกธรรมระดับประเทศ ที่ครอบคลุมศาสนทายาทนับแสนรูปทั่วราชอาณาจักร

พุทธศักราช ๒๕๓๓ นับเป็นอีกวาระสำคัญทางประวัติศาสตร์การศึกษาของคณะสงฆ์ไทย เมื่อสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง โดยการนำของ พระสุธรรมาธิบดี (แม่กองธรรมสนามหลวงในขณะนั้น) ณ วัดราชาธิวาสวิหาร ได้มอบนโยบายและโอวาทธรรมสำคัญแก่ผู้บริหารและบุคลากรทางการศึกษา ซึ่งถือเป็น “เข็มทิศทางจริยธรรม” ที่กำหนดทิศทางของกระบวนการวัดผลการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม ให้มุ่งเน้นที่แก่นแท้ขององค์ความรู้มากกว่ารูปแบบภายนอก

พุทธศักราช ๒๕๒๙ ถือเป็นหมุดหมายสำคัญทางประวัติศาสตร์การศึกษาของคณะสงฆ์ไทย ด้วยสถิติผู้เข้าสอบธรรมสนามหลวงที่สูงถึง ๓๓๔,๔๔๕ รูป/คน ท่ามกลางการขยายตัวเชิงปริมาณนี้ สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ แม่กองธรรมสนามหลวง ในขณะนั้น ได้วางรากฐานปรัชญาการศึกษาที่เน้นย้ำ “คุณภาพทางจริยธรรม” เป็นสำคัญ โดยกำหนดให้ความสุจริตในการสอบเป็นมาตรฐานสูงสุดในการวัดผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา เพื่อสร้างศาสนทายาทที่เปี่ยมด้วยคุณธรรมและเป็นที่ยอมรับของสังคม

พุทธศักราช ๒๕๒๙ นับเป็นห้วงเวลาสำคัญในประวัติศาสตร์การศึกษาของคณะสงฆ์ไทย ด้วยสถิติผู้สมัครสอบธรรมสนามหลวงที่สูงถึง ๓๓๔,๔๔๕ รูป/คน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้าเกือบสองหมื่นราย ปริมาณงานด้านการบริหารจัดการที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญนี้ จำเป็นต้องอาศัยระบบโลจิสติกส์และการประสานงานที่มีประสิทธิภาพ วัดราชผาติการาม เขตดุสิต ซึ่งทำหน้าที่เป็นที่ทำการของสนามหลวงแผนกธรรมในขณะนั้น จึงมีบทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางการปฏิบัติการ (Operational Hub) ในการกระจายข้อสอบและกำกับดูแลกระบวนการสอบให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย

พุทธศักราช ๒๕๒๙ นับเป็นห้วงเวลาสำคัญในประวัติศาสตร์การศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรม ด้วยสถิติผู้เข้าสอบทั่วราชอาณาจักรที่สูงถึง ๓๓๔,๔๔๕ รูป/คน ปรากฏการณ์ที่มีผู้สนใจศึกษาหลักธรรมจำนวนมหาศาลนี้ นำมาซึ่งความจำเป็นในการรักษาความเรียบร้อยและมาตรฐานของการสอบ สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงจึงให้ความสำคัญยิ่งกับ “ระเบียบว่าด้วยมารยาทของผู้เข้าสอบ” ซึ่งมิใช่เพียงมาตรการควบคุมทางกายภาพ แต่เป็นการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ถึง “จริยวัตรแห่งผู้รู้ธรรม” และวัฒนธรรมความสำรวมที่สืบทอดกันมา

พุทธศักราช ๒๕๒๙ ถือเป็นหมุดหมายสำคัญในประวัติศาสตร์การศึกษาของคณะสงฆ์ไทย ไม่เพียงเพราะสถิติผู้เข้าสอบธรรมสนามหลวงที่สูงถึง ๓๓๔,๔๔๕ รูป/คน ซึ่งสะท้อนถึงความตื่นตัวทางวิชาการของพุทธบริษัท แต่ยังเป็นปีที่มีการบังคับใช้มาตรการตรวจสอบความสุจริตอย่างเข้มงวดที่สุด เพื่อรักษามาตรฐานทางจริยธรรมและคัดกรองบุคลากรให้เป็น “ศาสนทายาท” ที่แท้จริง ท่ามกลางการขยายตัวเชิงปริมาณของผู้เรียน

พุทธศักราช ๒๕๒๙ นับเป็นหมุดหมายสำคัญทางประวัติศาสตร์การศึกษาของคณะสงฆ์ไทย โดยเฉพาะในช่วงเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นห้วงเวลาแห่งการวัดผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม หากพิจารณาบริบททางสังคมและศาสนาในขณะนั้น จะพบว่าการสอบธรรมสนามหลวงซึ่งจัดขึ้นตั้งแต่วันที่ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๒๙ มิได้เป็นเพียงกิจกรรมทางวิชาการประจำปี แต่เป็นปรากฏการณ์ที่สะท้อนถึงความตื่นตัวสูงสุดในการศึกษาหลักธรรมของพุทธบริษัท ทั้งฝ่ายบรรพชิตและคฤหัสถ์

บทนำ: ความท้าทายในการรักษามาตรฐานท่ามกลางคลื่นมหาชน ปลายปีพุทธศักราช ๒๕๒๐ ถือเป็นช่วงเวลาสำคัญของประวัติศาสตร์การศึกษาคณะสงฆ์ไทย เมื่อสนามสอบธรรมสนามหลวงต้องรองรับศาสนทายาทจำนวนมหาศาลถึง ๒๑๙,๘๑๓ รูป/คน ภายใต้ปริมาณผู้เข้าสอบที่เพิ่มขึ้น สิ่งที่คณะแม่กองธรรมสนามหลวงให้ความสำคัญสูงสุดมิใช่เพียงผลสัมฤทธิ์ทางคะแนน แต่คือ “ความบริสุทธิ์ยุติธรรม” ของกระบวนการสอบ