Category: บทความวิชาการ

“เสื้อผ้า” ในทางสังคมวิทยา มิได้เป็นเพียงเครื่องห่อหุ้มร่างกาย แต่คือ “ภาษา” ที่ไร้เสียง ซึ่งทำหน้าที่สื่อสารสถานภาพ บทบาท และอุดมการณ์ของผู้สวมใส่ ภายใต้คลื่นแห่งการปฏิรูปตาม พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒ นอกจากการวางระบบโครงสร้างพื้นฐานทางกฎหมายแล้ว อีกหนึ่งมิติที่สะท้อนถึงพัฒนาการขั้นกว่าขององค์กรสงฆ์คือการสร้าง “อัตลักษณ์ทางวิชาชีพ” (Professional Identity) ให้ชัดเจน

ฝ่าวิกฤตปฏิรูปการศึกษา: ถอดรหัสอุปสรรคและจุดเปลี่ยนแห่งการเรียนรู้ในหัวเมืองสยาม การวางรากฐานระบบการศึกษาทั่วประเทศในช่วงต้นของการปฏิรูปสยาม ไม่ได้ราบรื่นเหมือนการขีดเขียนลงบนกระดาษเปล่า แต่คือการปรับแก้โครงสร้างทางสังคมที่หยั่งรากลึกมานับศตวรรษ จากการศึกษาเอกสาร “การพัฒนาสยามประเทศ” เราพบว่าภารกิจการจัดการศึกษาในหัวเมืองสมัยรัชกาลที่ ๕ ต้องเผชิญกับกำแพงอุปสรรค ๔ ประการที่ท้าทายวิสัยทัศน์ของผู้นำในยุคนั้นอย่างยิ่ง

“แว่นอังกฤษ”: หน้าต่างทางปัญญาและนวัตกรรมการศึกษาของปราชญ์สยาม ในยุคที่สยามประเทศกำลังก้าวข้ามผ่านจารีตเดิมเพื่อเข้าสู่ความเป็นอารยะ ภาษาอังกฤษไม่ได้เป็นเพียง “ภาษาที่สอง” แต่คือเครื่องมือสื่อสารกับอำนาจและวิทยาการของโลกใหม่ ท่ามกลางกระแสการปฏิรูปนั้น ตำรา “แว่นอังกฤษ” (Wan Angkrit) ได้อุบัติขึ้นในฐานะนวัตกรรมทางปัญญาที่ส่องสว่างให้กับวงการศึกษาไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ดูเหมือนจะอนุรักษนิยมที่สุดอย่าง “สังฆมณฑล”

ถอดรหัส พ.ร.บ. คณะสงฆ์ ร.ศ. ๑๒๑: เมื่อ “ระเบียบสงฆ์” คือพิมพ์เขียวแห่งการพัฒนาชาติ ในบรรดาการปฏิรูปครั้งใหญ่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๕) การประกาศใช้ พระราชบัญญัติลักษณะปกครองคณะสงฆ์ ร.ศ. ๑๒๑ (พ.ศ. ๒๔๔๕) ถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงเพียง “วัตรปฏิบัติ” ของพระสงฆ์ แต่เป็นการจัดวางระบบปฏิบัติการ (Operating System) ใหม่ให้กับพุทธจักรไทยเพื่อให้สอดรับกับความเป็น “รัฐสมัยใหม่”

หน้าต่างบานแรกสู่โลกกว้าง: ปริศนาครูชาวสกอต และมรดก “แว่นอังกฤษ” ในยุคสมัยที่สยามประเทศกำลังเปิดรับอารยธรรมตะวันตกเพื่อการปฏิรูปครั้งใหญ่ “ภาษาอังกฤษ” ไม่ใช่เพียงแค่ทักษะสื่อสาร แต่คือกุญแจสำคัญในการเข้าถึงวิทยาการระดับสากล หนึ่งในปัญญาชนสยามที่ทรงใช้กุศโลบายนี้ได้อย่างโดดเด่นที่สุดคือ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทว่าหลายท่านอาจยังไม่ทราบว่า ใครคือผู้วางรากฐาน “พหุภาษา” ให้แก่พระองค์ตั้งแต่ครั้งยังทรงพระเยาว์

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส: ปัญญาชนสยามผู้พลิกโฉมการศึกษาและสังคมไทยสู่โลกสมัยใหม่ ในวาระครบรอบหนึ่งศตวรรษแห่งการสิ้นพระชนม์ องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้ประกาศยกย่องให้ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงเป็น บุคคลสำคัญของโลก ในปี พ.ศ. 2564 สาขาการศึกษา วัฒนธรรม สังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ เหตุใดพระภิกษุผู้ครองสมณเพศในยุคเปลี่ยนผ่านของสยามพระองค์นี้ จึงได้รับการยอมรับในระดับสากล? บทความนี้จะพาไปสำรวจวิสัยทัศน์และ “มรดกทางปัญญา” ที่พระองค์ทรงวางรากฐานไว้ จนกลายเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนสังคมไทยจวบจนปัจจุบัน

โครงสร้างการวัดผลและมาตรฐานการประเมินผลการสอบธรรมศึกษา การสอบธรรมศึกษาในทุกระดับชั้นและทุกช่วงชั้น มีการกำหนดรูปแบบการทดสอบที่มุ่งเน้นความถูกต้องแม่นยำและการนำหลักธรรมมาประยุกต์ใช้ โดยแบ่งลักษณะการประเมินผลตามธรรมชาติของวิชา ดังนี้