ในโครงสร้างการสอบธรรมสนามหลวง หาก “โรงเรียน” คือหน่วยพื้นฐานในการรวบรวมผู้สอบ หน่วยงานที่อยู่สูงขึ้นมาอีกระดับและแบกรับความรับผิดชอบในการ “จัดสอบ” อย่างเป็นทางการก็คือ “สนามสอบ”
บทความนี้จะพาผู้รับผิดชอบงานสนามสอบทุกท่าน ไปทำความเข้าใจบทบาทหน้าที่ ขอบเขตความรับผิดชอบ และระบบการทำงานที่สำคัญ โดยเฉพาะ “กฎเหล็ก” ในการสมัครสอบที่สนามสอบมักเข้าใจผิดและก่อให้เกิดปัญหาตามมา
“สนามสอบ” คืออะไรในระบบแม่กองธรรม?
สนามสอบ คือหน่วยงานที่ได้รับอนุมัติให้เป็นสถานที่จัดสอบธรรมสนามหลวง มีสถานะสูงกว่าโรงเรียนทั่วไป โดยอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ “สำนักศาสนศึกษา” หรือ “สำนักเรียน” ที่เป็นต้นสังกัด การดำเนินการสำคัญๆ (เช่น การขอเปิดหรือปิดสนามสอบ) จะต้องผ่านต้นสังกัดเหล่านี้เสมอ
บทบาทหน้าที่หลักของสนามสอบ: สนามสอบเปรียบเสมือน “เจ้าภาพ” ในการจัดสอบ มีหน้าที่รับผิดชอบตั้งแต่ต้นจนจบกระบวนการ ได้แก่:
- การสมัครสอบและรวบรวมรายชื่อผู้เข้าสอบทั้งหมดในสนามของตน
- การสร้างและตรวจสอบบัญชีผู้เข้าสอบ (ศ.๗ ฉบับร่าง)
- การสร้างบัญชีรับใบตอบ (ใบเซ็นชื่อเข้าห้องสอบ)
- การแก้ไขข้อมูลผู้สอบกรณีเร่งด่วนในวันสอบ (เช่น สะกดชื่อผิดเล็กน้อย)
- การดาวน์โหลดข้อสอบในวันจัดสอบจริง
- การรายงานผลผู้ขาดสอบ
หัวใจสำคัญ: ระบบการสมัครสอบของสนามสอบ (Excel เท่านั้น!)
สิ่งที่แตกต่างจากระบบของโรงเรียนคือ ระบบการสมัครสอบของสนามสอบจะมีเพียงวิธีเดียว คือ “การอัปโหลดรายชื่อด้วยไฟล์ Excel” เท่านั้น (ไม่มีการติ๊กรายชื่อทีละคน)
และนี่คือ “จุดวิกฤต” ที่สนามสอบหลายแห่งทำผิดพลาด จนทำให้นักเรียนไม่ได้สอบ ขอให้ทำความเข้าใจกฎเหล็ก 2 ข้อนี้ให้แม่นยำ คือ
กฎข้อที่ 1: “รวมทุกโรงเรียน ไว้ในไฟล์เดียว (ต่อหนึ่งชั้นสอบ)”
ระบบของแม่กองธรรมยึดหลักการว่า “1 ชั้นสอบ = 1 ไฟล์ Excel” ไม่ว่าในสนามสอบของคุณจะมีโรงเรียนมาร่วมสอบกี่สิบโรงเรียนก็ตาม คุณจะต้องรวบรวม (Copy) รายชื่อนักเรียนจากทุกโรงเรียน มารวมไว้ในไฟล์ Excel ไฟล์เดียวตามระดับชั้น
- ไฟล์ชั้นตรี: รวมนักเรียนชั้นตรีทั้งหมด (ไม่ว่าจะ ตรี-ประถม, ตรี-มัธยม, ตรี-อุดม) จากทุกโรงเรียนที่มาสอบในสนามคุณ ไว้ในไฟล์นี้ไฟล์เดียว
- ไฟล์ชั้นโท และ ไฟล์ชั้นเอก: ทำในลักษณะเดียวกัน
สรุปคือ: ในแต่ละสนามสอบ จะมีการอัปโหลดไฟล์สูงสุดเพียงแค่ 3 ไฟล์ เท่านั้น (ไฟล์รวมชั้นตรี, ไฟล์รวมชั้นโท, ไฟล์รวมชั้นเอก) หากคุณกำลังจะอัปโหลดมากกว่า 3 ไฟล์ แสดงว่าคุณกำลังทำผิดวิธี!
กฎข้อที่ 2: “อัปโหลดทีหลัง ดังกว่า (ระบบทับไฟล์เก่า)”
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือ สนามสอบเข้าใจผิดว่าให้อัปโหลดแยกไฟล์ เช่น อัปโหลดไฟล์ของโรงเรียน A เข้าไปก่อน แล้วค่อยอัปโหลดไฟล์ของโรงเรียน B ตามเข้าไป
ความจริงคือ: ระบบจะยึดถือไฟล์ที่อัปโหลดเข้าไป “ครั้งล่าสุด” เท่านั้น หากคุณอัปโหลดไฟล์โรงเรียน A แล้วตามด้วยไฟล์โรงเรียน B (โดยไม่รวมไฟล์ก่อน) รายชื่อของโรงเรียน A จะถูกลบหายไปจากระบบทันที!
วิธีที่ถูกต้อง: สนามสอบต้องเป็นผู้รวบรวมไฟล์จากทุกโรงเรียน แล้วนำมา Copy paste รวมลงในแบบฟอร์มไฟล์ Excel ของสนามสอบให้เสร็จสิ้นก่อน แล้วจึงอัปโหลดไฟล์ที่สมบูรณ์นั้นเพียงครั้งเดียว
วงจรการแก้ไขข้อผิดพลาด (The Error Loop)
เมื่ออัปโหลดไฟล์ Excel เข้าระบบแล้ว งานยังไม่จบ ระบบจะทำการตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้น (เช่น การสะกดชื่อวัด สำนักเรียน ข้อมูลวุฒิเดิม)
- หากพบข้อผิดพลาด: ระบบจะแจ้งเตือนให้ทราบ (ผ่านหน้าเว็บและไฟล์ PDF)
- หน้าที่สนามสอบ: ต้องนำไฟล์ Excel กลับมาแก้ไขตามที่ระบบแจ้ง แล้วอัปโหลดเข้าไปใหม่
- เงื่อนไขสำคัญ: ตราบใดที่ยังมี Error ตกค้างในระบบ สนามสอบจะไม่สามารถดำเนินการขั้นต่อไปได้ (เช่น สร้างบัญชี ศ.๗ ไม่ได้) ดังนั้น ต้องรีบเคลียร์ข้อผิดพลาดให้เป็น 0 โดยเร็วที่สุดก่อนระบบปิด
การเตรียมการก่อนสอบและวันสอบ
เมื่อข้อมูลการสมัครสอบสมบูรณ์ (ไม่มี Error) สนามสอบมีหน้าที่ดำเนินการต่อดังนี้:
- สร้างบัญชี ศ.๗ (ฉบับร่าง): เพื่อนำมาติดประกาศ ณ สนามสอบ และส่งไฟล์ PDF ให้โรงเรียนที่มาร่วมสอบนำไปติดประกาศ เพื่อให้นักเรียนตรวจสอบรายชื่อของตนเอง หากตกหล่นจะได้แก้ไขทันท่วงที
- สร้างบัญชี ศ.๗ (ฉบับจริง): หากมั่นใจว่าไม่มีการแก้ไขรายชื่อผู้เข้าสอบอีกแล้ว สนามสอบต้องทำการสร้างบัญชี ศ.๗ ฉบับจริง เพื่อติดประกาศหน้าห้องสอบเพื่อให้นักเรียนผู้เข้าสอบตรวจชื่อและเลขที่เข้าสอบของตนในวันสอบ
- สร้างบัญชี ศ.๙ (บัญชีเซ็นชื่อหลังสอบ): สนามสอบจะต้องสร้างบัญชี ศ.๙ เพื่อให้นักเรียนผู้เข้าสอบได้เซ็นชื่อของตนหลังสอบเสร็จในแต่ละวิชา โดยบัญชี ศ.๙ นี้ ต้องสร้างจากระบบของสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงเท่านั้น ห้ามใช้บัญชีที่ไม่ได้สร้างจากระบบสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง (โดยปกติ จะปรินต์ลงบนกระดาษ Legal/F14 ในแนวนอน)
- วันสอบ: สนามสอบมีหน้าที่เข้าสู่ระบบเพื่อ “ดาวน์โหลดข้อสอบ” ผ่านเว็บไซต์เฉพาะที่ทางสำนักงานแม่กองธรรมฯ จัดเตรียมไว้
รวมลิงก์และเครื่องมือสำหรับ “สนามสอบ”
ระบบสารสนเทศสำหรับสนามสอบ แบ่งออกเป็นส่วนที่ต้องล็อกอินเพื่อปฏิบัติงาน และส่วนข้อมูลสาธารณะ ดังนี้:
1. ระบบที่ต้องล็อกอิน (ใช้ User ของสนามสอบ):
- ระบบหลัก (สมัครสอบ/สร้างบัญชี/แก้ไขข้อมูล/แจ้งขาดสอบ):
- ทางเข้าใช้งาน: https://dhammastudy.org/
- หมายเหตุ: เมนูต่างๆ เช่น การอัปโหลด Excel (สมัครสอบ), สร้างบัญชีผู้สอบ (ศ,๗, ศ.๙), แก้ไขตัวสะกดผิด (เฉพาะในวันที่มีการสอบเท่านั้น) , แจ้งขาดสอบ (เฉพาะในวันที่มีการสอบเท่านั้น)จะอยู่ภายในระบบนี้เมื่อล็อกอินเข้าไปแล้ว
- ระบบจ่ายข้อสอบ (สำหรับวันสอบ):
- ทางเข้าใช้งาน: https://exam1.gongtham.net/
2. ระบบบริการข้อมูลสาธารณะ (ไม่ต้องล็อกอิน): ใช้สำหรับตรวจสอบข้อมูลอ้างอิงต่างๆ เพื่อความถูกต้องในการทำงาน:
- ตรวจสอบผลสอบ: ระบบค้นหารายชื่อผู้สอบผ่าน
- ข้อมูลสนามสอบ: ระบบค้นหารายชื่อสนามสอบ (ตรวจสอบรหัสสนามสอบตนเองและที่อื่น)
- ข้อมูลวัด: ระบบค้นหารายชื่อวัด (สำหรับการสะกดชื่อวัดให้ถูกต้องใน Excel)
- ข้อมูลต้นสังกัด:
- ค้นหาสำนักศาสนศึกษา: https://dhammastudy.org/sns
- ค้นหาสำนักเรียน: https://dhammastudy.org/snr
- ตรวจสอบคำนำหน้าชื่อ: ระบบตรวจสอบคำนำหน้าที่สามารถใช้ในระบบได้
สรุป
บทบาทของ “สนามสอบ” มีความสำคัญอย่างยิ่งในการอำนวยความสะดวกให้การสอบธรรมศึกษาเป็นไปอย่างราบรื่น ความเข้าใจที่ถูกต้องในระบบการรวมไฟล์ Excel และการใส่ใจในการแก้ไขข้อผิดพลาดตามที่ระบบแจ้งเตือน คือกุญแจสำคัญที่จะทำให้นักเรียนทุกคนได้รับสิทธิ์ในการสอบอย่างถูกต้องและครบถ้วน
