Tagged: การศึกษาคณะสงฆ์

ในวาระที่พุทธศักราช ๒๕๗๒ กำลังใกล้เข้ามา นับเป็นหมุดหมายสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่พุทธศาสนิกชนชาวไทยควรได้รำลึกถึง เพราะเป็นวาระครบรอบ ๑๐๐ ปี แห่งการจัดสอบ “ธรรมศึกษา” ซึ่งถือเป็นระบบการศึกษาพระธรรมสำหรับฆราวาสที่สำคัญยิ่ง

ในอดีต ภาพลักษณ์ของการศึกษาพุทธศาสตร์ภายในสังฆมณฑล ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาแผนกธรรมหรือบาลี มักถูกพิจารณาว่าเป็นโลกคู่ขนานที่แยกส่วนออกจากระบบการศึกษาสามัญอย่างสิ้นเชิง ทว่าในปัจจุบัน “กำแพง” ที่เคยกั้นกลางระหว่างโลกแห่งศรัทธากับโลกแห่งวิชาการได้พังทลายลงอย่างเป็นรูปธรรม ภายใต้บทบัญญัติแห่ง พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. 2562 กฎหมายฉบับนี้มิได้เป็นเพียงเครื่องมือในการจัดระเบียบภายใต้วัดเท่านั้น แต่เป็นการปฏิรูปโครงสร้างเพื่อยกระดับสถานะและศักดิ์ศรีทางวิชาการของศาสนทายาทให้ได้รับการยอมรับในระดับสากล

ในอดีต บริบทการศึกษาพระพุทธศาสนาในสังคมไทยมักจำกัดวงอยู่ภายใต้กรอบของนิกายเถรวาทและภาษาบาลีเป็นหลัก ซึ่งถือเป็นภาษาศักดิ์สิทธิ์ที่ใช้จารึกพระไตรปิฎกและคัมภีร์ชั้นอรรถกถา พระภิกษุสามเณรในยุคนั้นมุ่งเน้นการสืบทอดพระศาสนาตามจารีตประเพณีดั้งเดิม ทว่าท่ามกลางกระแสการหมุนเวียนของโลกในยุคปฏิรูป สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงปรากฏในฐานะปราชญ์ผู้กล้าที่จะ “ข้ามพรมแดน” ทั้งทางนิกายและภาษา เพื่อยกระดับพุทธธรรมสู่ความเป็นสากล

สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง ได้ประมวลระเบียบปฏิบัติและแนวทางดำเนินการสำหรับนักเรียนผู้เข้าสอบบาลีสนามหลวง เพื่อรักษาไว้ซึ่งความเรียบร้อย บริสุทธิ์ และยุติธรรม ตามจารีตประเพณีของการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลี โดยมีรายละเอียดข้อบังคับที่ผู้เข้าสอบพึงปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ดังนี้

หากจะย้อนเวลากลับไปในช่วงพุทธศักราช 2508 ภาพของกองเอกสารใบตอบข้อสอบนักธรรมนับแสนฉบับที่หลั่งไหลเข้าสู่พระนคร คงเป็นภาพที่สะท้อนถึงความรุ่งเรืองของการศึกษาคณะสงฆ์ได้เป็นอย่างดี ท่ามกลางกลิ่นหมึกและกระดาษฟุลสแก๊ปตีตราสนามหลวง กิจการพุทธจักรในยุคนั้นกำลังก้าวเข้าสู่หัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญในการบริหารจัดการ เมื่อระบบ “รวมศูนย์อำนาจ” ที่เคยเป็นหัวใจหลักเริ่มแบกรับภาระไม่ไหว จนนำมาสู่การปฏิรูปโครงสร้างครั้งใหญ่ นั่นคือการมอบอำนาจให้ “เจ้าคณะภาค” เป็นผู้อำนวยการตรวจข้อสอบในส่วนภูมิภาคอย่างเต็มตัว