Tagged: ประวัติศาสตร์การศึกษา

ท่ามกลางกระแสธารแห่งการเปลี่ยนแปลงในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สยามประเทศกำลังตื่นตัวกับการเร่งสร้าง “โรงเรียน” และขยายการศึกษาแผนใหม่ไปทั่วหัวระแหง วิชาการสมัยใหม่ทั้งเลขคณิต ภูมิศาสตร์ และภาษาต่างประเทศ เริ่มหลั่งไหลเข้ามาสู่ห้องเรียนในวัดวาอาราม แต่ทว่า ท่ามกลางความตื่นตัวทางวิชาการนั้น สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงเล็งเห็นจุดเปราะบางที่อาจเกิดขึ้น หากคนไทยมีความรู้ท่วมหัวแต่ขาดหลักยึดทางจิตใจ

หน้าต่างบานแรกสู่โลกกว้าง: ปริศนาครูชาวสกอต และมรดก “แว่นอังกฤษ” ในยุคสมัยที่สยามประเทศกำลังเปิดรับอารยธรรมตะวันตกเพื่อการปฏิรูปครั้งใหญ่ “ภาษาอังกฤษ” ไม่ใช่เพียงแค่ทักษะสื่อสาร แต่คือกุญแจสำคัญในการเข้าถึงวิทยาการระดับสากล หนึ่งในปัญญาชนสยามที่ทรงใช้กุศโลบายนี้ได้อย่างโดดเด่นที่สุดคือ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทว่าหลายท่านอาจยังไม่ทราบว่า ใครคือผู้วางรากฐาน “พหุภาษา” ให้แก่พระองค์ตั้งแต่ครั้งยังทรงพระเยาว์

เคยสังเกตไหมครับ? บนใบประกาศนียบัตรนักธรรมหรือเปรียญธรรม จะมีตราประทับรูป “กงล้อ” (ธรรมจักร) อยู่เสมอ… ตรานี้ไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่มีที่มาที่ไปและได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตจาก รัชกาลที่ ๖ อย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. ๒๔๖๓

หลังจากที่ “นักธรรมชั้นตรี” (สำหรับพระบวชใหม่) ประสบความสำเร็จอย่างงดงาม พระสงฆ์มีความรู้พื้นฐานแน่นปึ้ก! ในปี พ.ศ. ๒๔๕๙ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส จึงทรงกดปุ่ม “อัปเกรด” หลักสูตรขึ้นไปอีกขั้น