Tagged: ระเบียบมหาเถรสมาคม
ในระบบการปกครองคณะสงฆ์และจารีตประเพณีไทย “พระอารามหลวง” หรือที่เรียกในภาษาทั่วไปว่าวัดหลวง มิได้ดำรงสถานะเพียงพุทธศาสนสถานทั่วไป หากแต่เป็นสัญลักษณ์แห่งพระราชศรัทธาและความมั่นคงของพระพุทธศาสนาภายใต้พระบรมราชูปถัมภ์ การพิจารณายกฐานะจากวัดราษฎร์ขึ้นเป็นพระอารามหลวงจึงเป็นกระบวนการที่มีความสำคัญยิ่งในเชิงนิติศาสตร์และพุทธจักรบริหาร ซึ่งต้องอาศัยทั้งประวัติศาสตร์อันทรงคุณค่าและมาตรฐานการบริหารจัดการที่เป็นเลิศสอดคล้องกับระเบียบปฏิบัติในคู่มือพระสังฆาธิการ
ในระบบการปกครองคณะสงฆ์ไทย “สมณศักดิ์” ถือเป็นกลไกสำคัญในการบริหารงานสังฆมณฑล มิใช่เพียงเครื่องหมายเชิดชูเกียรติคุณเท่านั้น แต่ยังเป็นระเบียบวิธีที่ใช้ในการส่งเสริมขวัญกำลังใจและคัดสรรบุคลากรผู้มีความรู้ความสามารถเข้ามาช่วยขับเคลื่อนงานพระศาสนา โดยเฉพาะในด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ คณะสงฆ์ได้กำหนดหลักเกณฑ์มาตรฐานไว้ใน “ระเบียบมหาเถรสมาคม ว่าด้วยการขอประทวนสมณศักดิ์ให้แก่พระภิกษุที่เป็นกรรมการการศึกษา หรือผู้อุปการะโรงเรียน พ.ศ. ๒๕๒๖” เพื่อเป็นกระบวนการยกย่องพระภิกษุผู้เสียสละและทำคุณประโยชน์ต่อการศึกษาของชาติและพระพุทธศาสนา บทความนี้จะวิเคราะห์ถึงหลักเกณฑ์นิติวิธี ขั้นตอนการดำเนินการ และนัยสำคัญของสมณศักดิ์ประทวนในฐานะก้าวแรกสู่ตำแหน่งปกครองระดับสูงตามที่ระบุในคู่มือพระสังฆาธิการ
ในระบอบการปกครองคณะสงฆ์ไทย นอกเหนือจากสมณศักดิ์หรือพัดยศที่ได้รับพระราชทานเพื่อบ่งบอกถึงฐานันดรศักดิ์และตำแหน่งทางการปกครองแล้ว สิ่งที่มีความสำคัญและใกล้ชิดกับพุทธศาสนิกชนมากที่สุดในวิถีปฏิบัติ คือการเรียกคำนำหน้าชื่อพระสงฆ์ ทว่าในอดีตมักปรากฏความสับสนในการใช้คำเรียกขานที่ไม่เป็นเอกภาพ เพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยและรักษาจารีตประเพณีอันดีงาม กรมการศาสนาจึงได้กำหนดมาตรฐานการเรียกคำนำหน้าชื่อพระสงฆ์ไว้อย่างเป็นระบบ โดยอ้างอิงตามบรรทัดฐานของพุทธจักรไทยดังนี้
ในโครงสร้างการปกครองคณะสงฆ์ไทย วัดมิได้ดำรงสถานะเพียงที่พำนักของบรรพชิตเพื่อการบำเพ็ญสมณธรรมเท่านั้น แต่ยังทรงสถานะเป็นนิติบุคคลที่มีปฏิสัมพันธ์กับคฤหัสถ์ในฐานะพุทธบริษัทอย่างแนบแน่น โดยเฉพาะกลุ่มอุบาสกอุบาสิกาที่เข้ามาอาศัยหรือปฏิบัติงานใกล้ชิดในฐานะ “ศิษย์วัด” ซึ่งถือเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนกิจการพุทธศาสนา อย่างไรก็ตาม การเป็นศิษย์วัดในทัศนะของกฎหมายคณะสงฆ์มิใช่เพียงเรื่องของประเพณี แต่มีระเบียบ นิติวิธี และจริยธรรมที่ต้องยึดถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดตามที่ระบุในคู่มือพระสังฆาธิการ เพื่อรักษาความเรียบร้อยดีงามภายในศาสนสถาน
ในยุคสารสนเทศที่ไร้พรมแดน เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์และเครือข่ายอินเทอร์เน็ตได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในทุกส่วนของสังคมไทย รวมถึงภายในวัดและสถานศึกษาพระปริยัติธรรม พลวัตนี้ก่อให้เกิดความจำเป็นในการสร้างความสมดุลระหว่างการใช้เครื่องมือสมัยใหม่เพื่อการบริหารจัดการและการเผยแผ่ธรรม กับการรักษา “สมณสารูป” หรือภาพลักษณ์อันดีงามตามพระธรรมวินัย คณะสงฆ์ไทยโดยมหาเถรสมาคมจึงได้กำหนดกรอบแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนผ่านคู่มือพระสังฆาธิการ เพื่อกำกับดูแลการใช้สื่อคอมพิวเตอร์ของพระภิกษุสามเณรให้เป็นไปอย่างถูกต้องตามระเบียบและแนวทางปฏิบัติที่งดงาม บทความนี้จะวิเคราะห์ถึงขอบเขตและข้อห้ามสำคัญในมิติต่าง ๆ เพื่อสร้างความเข้าใจในมาตรฐานจริยธรรมสงฆ์ยุคดิจิทัล
ในระบอบการปกครองคณะสงฆ์ไทย “การเรี่ยไร” มิได้ดำรงสถานะเพียงกิจกรรมเชิงเศรษฐศาสตร์เพื่อระดมทุนในการบูรณปฏิสังขรณ์ศาสนสถานเท่านั้น หากแต่เป็นนิติกรรมทางสังคมที่เชื่อมโยงระหว่าง “ศรัทธา” ของพุทธบริษัทและ “ความโปร่งใส” ภายใต้ร่มเงาแห่งกฎหมายบ้านเมือง
บทนำ “คณะกรรมการบริหารงานบุคคลการศึกษาพระปริยัติธรรม” หรือเรียกโดยย่อว่า “กบป.” ถือเป็นกลไกสำคัญในเชิงโครงสร้างที่มีบทบาทในการกำหนดทิศทางและวางรากฐานการบริหารทรัพยากรมนุษย์ของเจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรม (จศป.) เพื่อให้การดำเนินงานของส่วนงานการศึกษาพระปริยัติธรรม (สศป.) เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและมีมาตรฐานสากล บทความนี้จะนำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับองค์ประกอบ บทบาท และอำนาจหน้าที่ของ กบป. ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
