Tagged: คณะธรรมยุต

การกำหนดชื่อเขตปกครองคณะสงฆ์นับเป็นองค์ประกอบสำคัญประการหนึ่งในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ เพราะชื่อมิใช่เพียงสิ่งใช้เรียกขานเท่านั้น หากยังสื่อถึงขอบเขตพื้นที่ ประวัติความเป็นมา และเอกลักษณ์ของชุมชนในเขตปกครองนั้น ๆ อีกด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่มีการรวมวัดจากหลายตำบลแห่งราชอาณาจักรเข้าด้วยกันเป็นเขตปกครองคณะสงฆ์ระดับตำบลเดียวกัน การตั้งชื่อให้เหมาะสมถูกต้องตามระเบียบแบบแผนและสอดคล้องกับภูมิสังคมจึงเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

การปกครองคณะสงฆ์ไทยจำแนกออกเป็นสองคณะใหญ่ ๆ คือ คณะมหานิกายและคณะธรรมยุต ซึ่งต่างก็มีโครงสร้างการปกครองที่เป็นระบบและอยู่ภายใต้กรอบของกฎหมายคณะสงฆ์และระเบียบมหาเถรสมาคมเช่นเดียวกัน อย่างไรก็ดี ด้วยสภาพการณ์และปัจจัยบางประการที่แตกต่างกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของจำนวนวัดและพระภิกษุสามเณรในแต่ละพื้นที่ ทำให้แนวทางการบริหารจัดการเขตปกครองของทั้งสองคณะมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างกันไปตามความเหมาะสม

การปกครองคณะสงฆ์ไทยมีโครงสร้างที่ชัดเจนและเป็นระบบ โดยมีการกำหนดเขตปกครองตั้งแต่ระดับภาค จังหวัด อำเภอ และตำบล เพื่อให้พระสังฆาธิการทุกระดับสามารถปฏิบัติหน้าที่ในการดูแลวัดและพระภิกษุสามเณรในเขตปกครองของตนได้อย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ดี ในบางพื้นที่อาจมีสภาพการณ์ที่แตกต่างไปจากเกณฑ์ทั่วไป ซึ่งทำให้จำเป็นต้องมีการจัดตั้งเขตปกครองเป็นกรณีพิเศษเพื่อให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่นั้น ๆ

การปกครองคณะสงฆ์ไทยมีระบบโครงสร้างที่เป็นระเบียบแบบแผนสืบเนื่องมาแต่โบราณกาล โดยมีการกำหนดเขตปกครองให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่และจำนวนวัด เพื่อให้การบริหารกิจการคณะสงฆ์ การปกครองดูแลพระสังฆาธิการและวัดต่าง ๆ เป็นไปด้วยความเรียบร้อยและทั่วถึง อย่างไรก็ดี ในทางปฏิบัติอาจมีปัจจัยหรือสภาพการณ์บางประการที่ทำให้จำเป็นต้องมีการจัดตั้งเขตปกครองคณะสงฆ์เป็นกรณีพิเศษนอกเหนือจากกรอบปกติ เพื่อให้เกิดความเหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่และเอื้อต่อประสิทธิภาพในการบริหารจัดการ

รุ่งอรุณแห่งการศึกษาสมัยใหม่ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร ย้อนกลับไปในปี พุทธศักราช ๒๔๓๖ (ร.ศ. ๑๑๒) บรรยากาศภายในกำแพงแก้วของวัดบวรนิเวศวิหารมิได้เงียบสงบเพียงเพื่อการบำเพ็ญสมณธรรมเท่านั้น แต่กลับคุกรุ่นไปด้วยไฟแห่งการตื่นรู้ทางปัญญา สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส (พระอิสริยยศในขณะนั้นคือ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรส) ทรงเพิ่งได้รับสถาปนาเป็นเจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต พระองค์มิได้ทรงมองการศึกษาของสงฆ์เป็นเพียงการท่องจำคัมภีร์ใบลานแบบเดิมอีกต่อไป แต่ทรงมองไกลไปถึงการสร้าง “สถาบันการศึกษาชั้นสูง” ที่ทันสมัยทัดเทียมอารยประเทศ