Tagged: สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
ในฐานะที่ประเทศไทยดำรงสถานะเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาของโลก ศาสนสถานและสถาบันการศึกษาของคณะสงฆ์ไทยจึงเป็นจุดหมายปลายทางสำคัญของบรรพชิตและพุทธบริษัทชาวต่างชาติที่ปรารถนาจะเข้ามาศึกษาพระธรรมวินัยและปฏิบัติธรรมอย่างลึกซึ้ง อย่างไรก็ตาม เพื่อให้การพำนักของบุคคลเหล่านี้สอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองและเป็นการรักษาความมั่นคงของพุทธจักร สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติจึงได้ตรา “ระเบียบสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ว่าด้วยการออกหนังสือรับรองให้ต่ออายุวีซ่าแก่ชาวต่างประเทศผู้เข้ามาศึกษาหรือปฏิบัติธรรมทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๔๖” ขึ้น เพื่อใช้เป็นบรรทัดฐานในการดำเนินงาน
ในฐานะที่ประเทศไทยได้รับการยอมรับว่าเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาโลก ศาสนสถานและสถาบันการศึกษาของสงฆ์ไทยจึงเป็นจุดหมายสำคัญของพระภิกษุสามเณรชาวต่างประเทศทั่วโลก ที่ปรารถนาจะเข้ามาศึกษาพระธรรมวินัยและพุทธศาสตร์ในระดับสูง อย่างไรก็ตาม เพื่อรักษาความมั่นคงของสถาบันพระพุทธศาสนาและระเบียบวินัยในพุทธจักร คณะสงฆ์ไทยโดยมหาเถรสมาคมร่วมกับสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ จึงได้กำหนดเกณฑ์มาตรฐานทางปกครองและแนวทางปฏิบัติที่เคร่งครัด บทความนี้จะนำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับระเบียบและแนวทางปฏิบัติสำหรับพระภิกษุสามเณรชาวต่างประเทศ เพื่อเป็นคู่มือสำหรับพระสังฆาธิการและผู้ที่เกี่ยวข้องในการบริหารจัดการกิจการคณะสงฆ์ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย
ในระบอบการปกครองคณะสงฆ์ไทย สถาบันพระมหากษัตริย์ทรงดำรงสถานะเป็น “อัครศาสนูปถัมภก” ผู้ทรงทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาให้ตั้งมั่นและรุ่งเรืองมาโดยตลอด นอกเหนือจากการสร้างถาวรวัตถุและพระอารามหลวงแล้ว ยังทรงให้ความสำคัญกับ “การเผยแผ่พระธรรม” ในฐานะเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาจิตใจและปัญญาของพุทธบริษัท
ในมิติของนิติศาสตร์ไทย “วัด” มิได้ดำรงฐานะเพียงศูนย์รวมจิตใจหรือพื้นที่ประกอบศาสนพิธีเท่านั้น แต่ยังมีสถานะเป็น “นิติบุคคล” ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ ซึ่งส่งผลให้การบริหารจัดการทรัพย์สินของวัดต้องดำเนินไปภายใต้ระเบียบแบบแผนที่รัดกุม การประกาศใช้ “กฎกระทรวง การดูแลรักษาและจัดการศาสนสมบัติของวัด พ.ศ. ๒๕๖๔” จึงถือเป็นหมุดหมายสำคัญในการปฏิรูปกระบวนการจัดการทรัพย์สินในพระพุทธศาสนา ให้สอดรับกับพลวัตของสังคมและระบบราชการร่วมสมัย บทความนี้จะนำท่านไปวิเคราะห์นัยสำคัญและโครงสร้างการบริหารจัดการภายใต้นิติวิธีใหม่ เพื่อสร้างความเข้าใจที่ลุ่มลึกในจุดตัดระหว่างพุทธจักรและอาณาจักร
ในห้วงเวลาที่สังคมไทยเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในยุคดิจิทัล ความต้องการที่พึ่งทางใจและการแสวงหาความสงบภายในผ่านการปฏิบัติธรรมได้กลายเป็นแนวโน้มสำคัญที่ไม่เพียงจำกัดอยู่ในกลุ่มผู้สูงอายุ แต่ยังขยายตัวสู่คนรุ่นใหม่ที่มองหาการเยียวยาจิตใจ (Mental Wellness) ในมิติทางพุทธศาสนา การประกาศใช้ ระเบียบมหาเถรสมาคม ว่าด้วยการส่งเสริมสำนักปฏิบัติธรรมแห่งคณะสงฆ์ พ.ศ. 2567 จึงถือเป็น “หมุดหมายใหม่” ที่สะท้อนถึงการปฏิรูปและยกระดับมาตรฐานการบริหารจัดการวิปัสสนากรรมฐานในประเทศไทยให้มีธรรมาภิบาลและทันต่อสถานการณ์ปัจจุบัน,
ในมิติของการบริหารจัดการองค์กรที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานอย่าง “คณะสงฆ์ไทย” การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างระดับมหภาคถือเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดทิศทางการขับเคลื่อนพระพุทธศาสนาในระดับรัฐ บทความนี้จะพาย้อนรอยเหตุการณ์สำคัญในปี พ.ศ. ๒๕๔๕ ซึ่งถือเป็น “รอยต่อ” ครั้งประวัติศาสตร์ เมื่ออำนาจหน้าที่ในการอุปถัมภ์และทำนุบำรุงพุทธจักรถูกโอนย้ายจาก กรมการศาสนา ไปสู่การจัดตั้งหน่วยงานใหม่คือ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) อะไรคือมูลเหตุจูงใจเชิงนโยบาย? และการปฏิรูปครั้งนี้ส่งผลต่อสถานะของศาสนาพุทธในสังคมไทยยุคปัจจุบันอย่างไร?
การได้รับพระราชทาน “วิสุงคามสีมา” มิได้เป็นเพียงพิธีกรรมทางศาสนาที่มีมาแต่โบราณเท่านั้น แต่ในทางนิติศาสตร์และพระธรรมวินัย ถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่ยกระดับฐานะของวัดให้มีความสมบูรณ์สูงสุด จากเดิมที่เป็นเพียงนิติบุคคลตามกฎหมายสู่การเป็นศาสนสถานที่มีอธิปไตยเหนือเขตพื้นที่สังฆกรรมโดยสิทธิขาด
การขอรับพระราชทาน “วิสุงคามสีมา” ถือเป็นขั้นตอนทางกฎหมายและพระธรรมวินัยที่สำคัญยิ่งในการรับรองสถานะความสมบูรณ์ของวัดในพระพุทธศาสนา หนึ่งในองค์ประกอบหลักที่เจ้าหน้าที่และคณะสงฆ์ให้ความสำคัญคือ “การตรวจสอบสภาพและรายละเอียดของอุโบสถ” เพื่อยืนยันว่าเสนาสนะดังกล่าวมีความมั่นคงถาวรและถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
ในการดำเนินงานขอรับพระราชทาน “วิสุงคามสีมา” เพื่อความสมบูรณ์แห่งอารามตามพระธรรมวินัยและกฎหมาย ประเด็นเรื่องระยะเวลาการตั้งวัดถือเป็นเงื่อนไขสำคัญที่เจ้าอาวาสและคณะกรรมการวัดมักมีข้อสงสัย โดยเฉพาะในกรณีที่ “อุโบสถยังก่อสร้างไม่เสร็จสิ้น” ว่ามีความจำเป็นต้องรอให้ครบกำหนด ๕ ปีหรือไม่
ภายหลังจากที่วัดได้ดำเนินการยื่นขอรับพระราชทาน “วิสุงคามสีมา” จนถึงขั้นตอนที่มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานให้ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีแล้วนั้น ภารกิจถัดมาคือกระบวนการทางธุรการและทางปฏิบัติในพื้นที่ เพื่อให้เขตพื้นที่ดังกล่าวมีสถานะเป็น “ที่ดินของพุทธจักร” โดยสมบูรณ์ตามกฎหมายและพระธรรมวินัย
