Tagged: ไวยาวัจกร

ในโครงสร้างการปกครองคณะสงฆ์ไทย วัดมิได้ดำรงสถานะเพียงที่พำนักของบรรพชิตเพื่อการบำเพ็ญสมณธรรมเท่านั้น แต่ยังทรงสถานะเป็นนิติบุคคลที่มีปฏิสัมพันธ์กับคฤหัสถ์ในฐานะพุทธบริษัทอย่างแนบแน่น โดยเฉพาะกลุ่มอุบาสกอุบาสิกาที่เข้ามาอาศัยหรือปฏิบัติงานใกล้ชิดในฐานะ “ศิษย์วัด” ซึ่งถือเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนกิจการพุทธศาสนา อย่างไรก็ตาม การเป็นศิษย์วัดในทัศนะของกฎหมายคณะสงฆ์มิใช่เพียงเรื่องของประเพณี แต่มีระเบียบ นิติวิธี และจริยธรรมที่ต้องยึดถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดตามที่ระบุในคู่มือพระสังฆาธิการ เพื่อรักษาความเรียบร้อยดีงามภายในศาสนสถาน

ในระบบการปกครองคณะสงฆ์ไทย “วัด” มิได้ดำรงฐานะเพียงศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชนเท่านั้น แต่ทรงสถานะเป็น นิติบุคคล ตามกฎหมาย ซึ่งมาพร้อมกับภาระหน้าที่ในการบริหารจัดการศาสนสมบัติและทรัพย์สินจำนวนมหาศาล ท่ามกลางภารกิจอันล้นมือของเจ้าอาวาสในฐานะผู้แทนของวัด ปรากฏตำแหน่งสำคัญที่เป็นเสมือน “แขนซ้ายและแขนขวา” ในฝ่ายฆราวาสนั่นคือ “ไวยาวัจกร” บทความนี้จะนำท่านไปวิเคราะห์เจาะลึกถึงบทบาท หน้าที่ และนัยสำคัญของตำแหน่งนี้ตามที่ระบุไว้ใน คู่มือพระสังฆาธิการ ฉบับปี ๒๕๖๗ และระเบียบมหาเถรสมาคม เพื่อฉายภาพให้เห็นถึงกลไกการสร้างธรรมาภิบาล (Good Governance) ในการจัดการทรัพย์สินแห่งศรัทธาให้ก้าวทันโลกยุคปัจจุบัน

การบริหารจัดการ “วัด” ในปัจจุบัน มิใช่เพียงเรื่องของการเผยแผ่ศาสนาและประกอบพิธีกรรมเท่านั้น แต่ยังรวมถึงความรับผิดชอบในฐานะ “นิติบุคคล” ที่ต้องดูแลรักษาทรัพย์สินให้ถูกต้องตามหลักกฎหมาย พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. ๒๕๓๕) และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง ได้วางกรอบระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับ “ศาสนสมบัติ” ไว้อย่างชัดเจน เพื่อสร้างความโปร่งใสและรักษาศรัทธาของพุทธศาสนิกชน