Tagged: พ.ร.บ.การศึกษาพระปริยัติธรรม

ความมั่นคงและความเจริญรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนาในสังคมไทย มีรากฐานสำคัญมาจากประสิทธิภาพของการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรม การหล่อหลอมให้พระภิกษุสามเณรและพุทธศาสนิกชนมีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง แจ่มแจ้ง ในพระธรรมวินัย มิได้เป็นเพียงเครื่องมือสำหรับการปฏิบัติตนเพื่อความหลุดพ้นส่วนบุคคลเท่านั้น หากแต่ยังเป็นหัวใจหลักของการสืบทอดพระศาสนาให้ดำรงมั่นคงสืบไป ในยุคสมัยที่บริบททางสังคมและเทคโนโลยีมีความเปลี่ยนแปลงอย่างพลิกผัน ระบบการศึกษาของคณะสงฆ์จึงจำเป็นต้องเผชิญกับพลวัตและความท้าทายนานัปการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการรักษามาตรฐานทางวิชาการให้สามารถเท่าทันการพัฒนา และเป็นที่ยอมรับทั้งในฝ่ายพุทธจักรและอาณาจักร

ในอดีต ภาพลักษณ์ของการศึกษาพุทธศาสตร์ภายในสังฆมณฑล ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาแผนกธรรมหรือบาลี มักถูกพิจารณาว่าเป็นโลกคู่ขนานที่แยกส่วนออกจากระบบการศึกษาสามัญอย่างสิ้นเชิง ทว่าในปัจจุบัน “กำแพง” ที่เคยกั้นกลางระหว่างโลกแห่งศรัทธากับโลกแห่งวิชาการได้พังทลายลงอย่างเป็นรูปธรรม ภายใต้บทบัญญัติแห่ง พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. 2562 กฎหมายฉบับนี้มิได้เป็นเพียงเครื่องมือในการจัดระเบียบภายใต้วัดเท่านั้น แต่เป็นการปฏิรูปโครงสร้างเพื่อยกระดับสถานะและศักดิ์ศรีทางวิชาการของศาสนทายาทให้ได้รับการยอมรับในระดับสากล

ในบริบทการบริหารจัดการการศึกษาพระปริยัติธรรมยุคใหม่ ภายใต้การกำกับดูแลของส่วนงานการศึกษาพระปริยัติธรรม (สศป.) และสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง “กลุ่มตรวจสอบภายใน” ถือเป็นหน่วยงานที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ ทำหน้าที่เป็นกลไกหลักในการตรวจสอบและถ่วงดุล (Checks and Balances) เพื่อให้การดำเนินงานด้านการศึกษาและการบริหารงบประมาณเป็นไปตามมาตรฐานราชการและหลักนิติรัฐอย่างเคร่งครัด

ภายใต้กระแสธารแห่งการเปลี่ยนผ่านสู่ความเป็น “นิติรัฐ” ของวงการการศึกษาสงฆ์ไทย การประกาศใช้ พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒ มิได้เป็นเพียงหมุดหมายของการรับรองวุฒิการศึกษาเท่านั้น หากแต่เป็นจุดเริ่มต้นของการสถาปนา “ธรรมาภิบาลทางการเงิน” (Financial Governance) ครั้งสำคัญ

“เสื้อผ้า” ในทางสังคมวิทยา มิได้เป็นเพียงเครื่องห่อหุ้มร่างกาย แต่คือ “ภาษา” ที่ไร้เสียง ซึ่งทำหน้าที่สื่อสารสถานภาพ บทบาท และอุดมการณ์ของผู้สวมใส่ ภายใต้คลื่นแห่งการปฏิรูปตาม พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒ นอกจากการวางระบบโครงสร้างพื้นฐานทางกฎหมายแล้ว อีกหนึ่งมิติที่สะท้อนถึงพัฒนาการขั้นกว่าขององค์กรสงฆ์คือการสร้าง “อัตลักษณ์ทางวิชาชีพ” (Professional Identity) ให้ชัดเจน

ภายใต้คลื่นลมแห่งการเปลี่ยนแปลงจากการประกาศใช้ พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒ สิ่งที่ถูกจับตามองมากที่สุดมิใช่เพียงเรื่องงบประมาณหรือวิทยฐานะ แต่คือการรื้อโครงสร้างอำนาจเดิมที่เคยพึ่งพิง “ดุลยพินิจส่วนบุคคล” (Personal Discretion) มาสู่การสถาปนาระบบ “นิติรัฐ” (Rule of Law) ที่เข้มข้น

ท่ามกลางคลื่นลมแห่งการเปลี่ยนแปลงจากการประกาศใช้ พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ร.บ. ๒๕๖๒ สังคมมักจับจ้องไปที่งบประมาณหรือตัวเลขสถิติ แต่ฟันเฟืองที่สำคัญที่สุดและเปรียบเสมือน “กระดูกสันหลัง” ของการปฏิรูปครั้งนี้ กลับเป็นกลไกการบริหารทรัพยากรมนุษย์ที่มีชื่อย่อว่า “กบป.” หรือ คณะกรรมการบริหารงานบุคคลการศึกษาพระปริยัติธรรม

การประกาศใช้ พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒ นับเป็นจุดเปลี่ยนทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญยิ่งต่อ “ทุนมนุษย์” ในวงการสงฆ์ไทย เพราะนี่มิใช่เพียงการเปลี่ยนชื่อเรียกขาน แต่มันคือการ “ชุบตัว” (Rebranding) และยกระดับสถานภาพของบุคลากรจากเดิมที่เป็นเพียงผู้อาศัยใบบุญหรือดุลยพินิจของทางวัด ให้ก้าวขึ้นมาเป็น “เจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรม” (จศป.) อย่างเต็มภาคภูมิ