Tagged: พระธรรมวินัย

การบรรพชาอุปสมบทเป็นกระบวนการสำคัญยิ่งในพระพุทธศาสนา เนื่องจากเป็นจุดเริ่มต้นของการดำรงชีวิตในเพศบรรพชิต ภายใต้กรอบพระธรรมวินัยและระเบียบแห่งคณะสงฆ์ บุคคลผู้ทำหน้าที่เป็นประธานในการนำกุลบุตรเข้าสู่สมณเพศจึงต้องเป็นผู้มีคุณสมบัติรอบด้าน ทั้งในทางวินัย ความประพฤติ และความสามารถในการอบรมสั่งสอน

ในบริบทของสังคมไทย พระภิกษุสงฆ์มิได้ดำรงอยู่เพียงในฐานะบรรพชิตผู้มุ่งประพฤติปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นส่วนตน หากแต่ยังเป็นสถาบันทางสังคมที่มีบทบาทสัมพันธ์กับโครงสร้างของรัฐมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน วัดและคณะสงฆ์จึงมิได้อยู่โดดเดี่ยวจากระบบกฎหมายบ้านเมือง หากแต่อยู่ภายใต้กรอบนิติธรรมที่เชื่อมโยงระหว่าง “พระธรรมวินัย” และ “กฎหมายแผ่นดิน” อย่างเป็นระบบ

ในระบอบการปกครองคณะสงฆ์ไทย “มหาเถรสมาคม” (มส.) มิได้เป็นเพียงที่ประชุมของพระเถรานุเถระชั้นผู้ใหญ่เท่านั้น แต่หากพิจารณาผ่านเลนส์ทางนิติศาสตร์และการบริหารจัดการองค์กร มหาเถรสมาคมคือ “องค์กรบริหารและนิติบัญญัติสูงสุด” ซึ่งทำหน้าที่กำหนดทิศทางเชิงยุทธศาสตร์และวางรากฐานทางกฎระเบียบเพื่อคุ้มครองศรัทธาในบวรพุทธศาสนา แม้ภาพลักษณ์ภายนอกจะดูสืบเนื่องมาจากจารีตประเพณี ทว่าการขับเคลื่อนองค์กรสงฆ์ในปัจจุบันอยู่ภายใต้กลไกทางกฎหมายที่ชัดเจนและรัดกุม เพื่อให้พุทธจักรไทยดำรงอยู่ได้อย่างสง่างามท่ามกลางกระแสความเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก

การศึกษาของคณะสงฆ์ไทยมีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีผู้วางรากฐานสำคัญคือ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส พระองค์ทรงริเริ่มหลักสูตร “นักธรรม” หรือการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรมขึ้น เพื่อยกระดับความรู้ของภิกษุสามเณรให้มีความเป็นสากลและสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมในขณะนั้น โดยมีเหตุผลและปัจจัยเกื้อหนุนสำคัญ ๕ ประการ ดังนี้