Tagged: พระปฐมสมโพธิกถา

ท่ามกลางบรรยากาศอันเข้มขลังของศาลาการเปรียญทั่วราชอาณาจักรในช่วงกลางเดือนธันวาคม พุทธศักราช 2513 ยามที่แสงแดดอ่อน ๆ ส่องกระทบกองคัมภีร์ใบข่อยและสมุดข่อยโบราณ เหล่านักเรียนผู้กล้าแห่งสังฆมณฑลที่กำลังเข้าสอบ “นักธรรมชั้นเอก” ต่างรู้ดีว่าพวกเขามิได้เพียงแค่กำลังพิสูจน์ความจำในข้อธรรมวินัยเท่านั้น แต่กำลังจารึกรอยเท้าตามเส้นทางปัญญาของเหล่าบูรพาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ ผ่านวรรณกรรมทางศาสนาที่เป็นประดุจ “รากแก้ว” ของหลักสูตรปราชญ์สงฆ์ระดับสูง บทความนี้จะพาท่านย้อนเวลาไปเห็นภาพการหล่อหลอมจิตวิญญาณศาสนทายาทผ่านมรดกของกรมพระปรมานุชิตชิโนรสและสมเด็จพระสังฆราช (ปุสฺสเทว) ในปีที่พุทธปัญญาเจริญงอกงามถึงขีดสุด

ท่ามกลางบรรยากาศการปฏิรูปการปกครองคณะสงฆ์ครั้งสำคัญภายใต้พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 แสงแดดรำไรในฤดูหนาวของปีพุทธศักราช 2506 ได้ส่องกระทบหน้ากระดาษที่บรรจุถ้อยคำอลังการของวรรณกรรมพุทธประวัติชิ้นเอก. เสียงพลิกตำราและเสียงอภิปรายในที่ประชุมมหาเถรสมาคมมิใช่เพียงการถกเถียงเรื่องระเบียบปฏิบัติ แต่คือการ “ฟื้นจิตวิญญาณ” แห่งพุทธศิลป์และวิชาการพุทธศาสนาให้กลับมาโลดแล่นบนธรรมมาสน์แห่งการศึกษาอีกครั้งหนึ่ง. บทความนี้จะพาท่านย้อนเวลากลับไปดูเหตุการณ์สำคัญที่วรรณกรรมระดับมรดกชาติอย่าง “พระปฐมสมโพธิกถา” ถูกบรรจุเข้าเป็นเสาหลักของหลักสูตรนักธรรมและธรรมศึกษาชั้นเอกอย่างเป็นทางการ

เอกสารจดหมายเหตุเกี่ยวกับการสอบธรรมสนามหลวง ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๑๓ (ค.ศ. 1970) นับเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนให้เห็นถึงความปึกแผ่นของการศึกษาคณะสงฆ์ไทย ทั้งในมิติเชิงปริมาณของผู้สนใจศึกษาธรรมที่เพิ่มสูงขึ้น และมิติเชิงคุณภาพผ่านระบบการวัดผลที่เข้มงวด เอกสารชุดนี้ถูกจัดพิมพ์เป็น “ธรรมบรรณาการ” ในงานพระราชทานเพลิงศพ ท้าวสมศักดิ์ (ม.ร.ว. ปุย มาลากุล) ซึ่งช่วยยืนยันถึงความสำคัญของเหตุการณ์ในปีนั้นได้เป็นอย่างดี บทความนี้จะพาท่านไปสำรวจความก้าวหน้าของการศึกษาปริยัติธรรมในปี ๒๕๑๓ ผ่านประเด็นสำคัญดังนี้