Tagged: อัตตา

คุณเคยสงสัยไหมว่า ทำไมบางคนที่ดูเหมือนจะ “รู้ธรรมะ” มากที่สุด กลับกลายเป็นคนที่มีอีโก้สูงที่สุด หรือทำไมการพยายามเป็น “คนดี” ในบางครั้งถึงทำให้เรารู้สึกหนักอึ้งและเหนื่อยล้ากว่าเดิม? ความย้อนแย้งนี้ถูกวิเคราะห์ไว้อย่างเฉียบคมเมื่อสองพันกว่าปีก่อนใน “อลคัททูปมสูตร” (Alagaddūpama Sutta) พระสูตรที่ว่าด้วยการใช้เครื่องมืออย่างชาญฉลาด ผ่านอุปมาที่ทรงพลังที่สุด 2 เรื่อง คือ “งูพิษ” และ “แพ” เพื่อเตือนสติว่า ธรรมะมีไว้เพื่อ “ข้ามพ้น” ไม่ใช่เพื่อ “แบกหาม”

คุณเคยรู้สึกไหมว่า… เวลาเห็นเพื่อนร่วมงานได้เลื่อนขั้น ใจมันร้อนรนชอบกล? หรือเวลาเห็นคนอื่นได้ของขวัญชิ้นใหญ่กว่า จู่ๆ ความสุขในมือเราก็หดหายไป? ความรู้สึก “เล็กๆ” เหล่านี้ แท้จริงแล้วคือ “เชื้อร้าย” ที่น่ากลัวที่สุด ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงเรียกว่า “อังคณะ” หรือ “กิเลสดุจเนิน”

บทนำ: เมื่อพุทธธรรมคือจิตวิทยาขั้นสูง ในแวดวงวิชาการศาสนา “โปฏฐปาทสูตร” ถูกยกย่องให้เป็นเพชรเม็ดงามที่ฉายภาพกลไกการทำงานของจิต (Mind) ได้อย่างล้ำสมัย เนื้อหาในพระสูตรนี้ไม่ใช่เรื่องราวปาฏิหาริย์เหนือจริง แต่คือบันทึกประวัติศาสตร์ที่ว่าด้วย Cognitive Science (วิทยาศาสตร์การรับรู้) ในบริบทของอารยธรรมอินเดียโบราณ โดยเฉพาะการถกเถียงในประเด็นที่ลึกซึ้งที่สุดอย่าง “สัญญา” (Perception/Memory) และ “อัตตา” (Self)

บทนำ: การปะทะกันของสองอุดมการณ์ ในบริบทสังคมอินเดียโบราณ “ระบบวรรณะ” ถือเป็นโครงสร้างเหล็กที่กำหนดสถานะและคุณค่าของมนุษย์ โดยมีพราหมณ์ยืนอยู่บนจุดสูงสุดในฐานะผู้บริสุทธิ์โดยสายเลือด ทว่า อัมพัฏฐสูตร ได้บันทึกเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่พระพุทธองค์ทรงท้าทายโครงสร้างนี้อย่างถึงรากฐาน ผ่านการสนทนากับ อัมพัฏฐมาณพ ตัวแทนของชนชั้นปัญญาชนผู้หยิ่งทะนง