ประวัตินักธรรม ตอนที่ ๑๙ พัฒนาการสนามหลวงแผนกธรรม
วิวัฒนาการของการสอบธรรมสนามหลวง มีความเปลี่ยนแปลงและเจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ ภายใต้การบริหารงานของแม่กองธรรมในแต่ละยุคสมัย ดังนี้
วิวัฒนาการของการสอบธรรมสนามหลวง มีความเปลี่ยนแปลงและเจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ ภายใต้การบริหารงานของแม่กองธรรมในแต่ละยุคสมัย ดังนี้
คำว่า “แม่กอง” ในบริบทของการสอบธรรมสนามหลวงนั้น มีวิวัฒนาการควบคู่มากับการจัดการศึกษาของคณะสงฆ์ไทย ในช่วงเริ่มแรกของการสอบธรรมสนามหลวง (พ.ศ. ๒๔๕๔ เป็นต้นมา) คำว่า “แม่กอง” ยังไม่ได้หมายถึงตำแหน่งถาวรหรือองค์กรกลางเพียงหนึ่งเดียวอย่างในปัจจุบัน แต่หมายถึง “ประธานหรือหัวหน้าผู้กำกับดูแลการสอบ” ในแต่ละสนามสอบ
การสอบนักธรรมอย่างเป็นทางการ ได้เริ่มขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๔ (ร.ศ. ๑๓๐) เมื่อทางราชการขอให้มหาเถรสมาคมกำหนดหลักสูตร เพื่อเป็นเกณฑ์ “สามเณรรู้ธรรม” สำหรับยกเว้นการเกณฑ์ทหาร
สำหรับสนามสอบธรรมศึกษา สำนักเรียน หรือครูอาจารย์ที่กำลังเตรียมความพร้อมสำหรับการสอบธรรมศึกษา โดยเฉพาะใน วิชากระทู้ธรรม ซึ่งเป็นวิชาที่ต้องมีการเขียนบรรยายอธิบายหลักธรรม วันนี้เรามีไฟล์แบบฟอร์มกระดาษคำตอบที่ถูกต้องตามระเบียบสนามหลวงแผนกธรรมมาแจกให้ดาวน์โหลดไปใช้งานกันครับ
สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง ได้ออกประกาศเรื่อง ขอบข่ายหลักสูตรธรรมศึกษา ๙ ช่วงชั้น ปีพุทธศักราช ๒๕๖๔ โดยได้รับความเห็นชอบจากมติมหาเถรสมาคม เพื่อเป็นการปรับปรุงการเรียนการสอนธรรมศึกษาให้ทันสมัยและสอดคล้องกับวาระสำคัญระดับโลก
ในการสอบธรรมศึกษาแต่ละปี มีผู้เข้าสอบจำนวนมาก สิ่งสำคัญที่สุดนอกเหนือจากการจัดสอบที่ราบรื่น คือ “ความถูกต้อง” ของคะแนนสอบ เพื่อให้ผลการสอบสะท้อนความรู้ของผู้เรียนอย่างแท้จริงและยุติธรรม เครื่องมือสำคัญที่ทำหน้าที่เป็นปราการด่านแรกในการคัดกรองและควบคุมคุณภาพ ก็คือ “ปกปึกใบตอบธรรมศึกษา”
เนื่องด้วยสถานการณ์อุทกภัย (น้ำท่วม) ที่เกิดขึ้นอย่างรุนแรงในพื้นที่ภาคใต้ ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างในหลายจังหวัด ซึ่งทางราชการได้ประกาศให้เป็นเขตภัยพิบัติ ทำให้วัดและโรงเรียนหลายแห่งที่เป็นสนามสอบไม่สามารถดำเนินการจัดสอบได้ตามกำหนดการเดิม
ในการดำเนินการจัดสอบธรรมสนามหลวง ขั้นตอนการรวบรวมและส่งคืนกระดาษคำตอบถือเป็นขั้นตอนที่มีความสำคัญสูงสุด เพื่อป้องกันความผิดพลาดและเพื่อให้การตรวจให้คะแนนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ สนามสอบจำเป็นต้องมีการระบุรายละเอียดหน้าซองบรรจุคำตอบให้ชัดเจน
เพื่อเป็นการส่งเสริมการศึกษาพระปริยัติธรรมและเตรียมความพร้อมสำหรับการสอบสนามหลวง สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงได้จัดทำคลังข้อมูล “รวมข้อสอบนักธรรมและธรรมศึกษา พร้อมเฉลย” โดยรวบรวมสถิติข้อสอบจริงย้อนหลังตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๔๓ จนถึงปีล่าสุด (พ.ศ. ๒๕๖๘)