บทนำ: ความท้าทายในการรักษามาตรฐานท่ามกลางคลื่นมหาชน ปลายปีพุทธศักราช ๒๕๒๐ ถือเป็นช่วงเวลาสำคัญของประวัติศาสตร์การศึกษาคณะสงฆ์ไทย เมื่อสนามสอบธรรมสนามหลวงต้องรองรับศาสนทายาทจำนวนมหาศาลถึง ๒๑๙,๘๑๓ รูป/คน ภายใต้ปริมาณผู้เข้าสอบที่เพิ่มขึ้น สิ่งที่คณะแม่กองธรรมสนามหลวงให้ความสำคัญสูงสุดมิใช่เพียงผลสัมฤทธิ์ทางคะแนน แต่คือ “ความบริสุทธิ์ยุติธรรม” ของกระบวนการสอบ

บทนำ: ความท้าทายทางสถิติและโจทย์ใหม่ของการบริหาร ในช่วงปลายปีพุทธศักราช ๒๕๒๐ วงการศึกษาคณะสงฆ์ไทยได้จารึกสถิติครั้งสำคัญ เมื่อยอดผู้สมัครสอบธรรมสนามหลวงพุ่งสูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ถึง ๒๑๙,๘๑๓ รูป/คน ปรากฏการณ์ดังกล่าวส่งผลให้ปริมาณ “ใบตอบ” (กระดาษคำตอบ) มีจำนวนมหาศาล เปรียบเสมือนคลื่นยักษ์ทางวิชาการที่ถาโถมเข้าสู่ระบบการจัดการส่วนกลาง สถานการณ์นี้กลายเป็นปัจจัยเร่งให้แม่กองธรรมสนามหลวงต้องวางกุศโลบายบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อมิให้กลไกการวัดผลเกิดภาวะชะงักงัน ในบริบทนี้เองที่บทบาทของ “เจ้าคณะภาค” ได้ถูกยกระดับขึ้นอย่างโดดเด่น ในฐานะกลไกหลักของการกระจายอำนาจทางปัญญา เพื่อรักษาดุลยภาพระหว่าง “ปริมาณ” และ “คุณภาพ” ของการศึกษาสงฆ์